«Φρένο» στους φόρους στο Μεξικό, κυνήγι της φοροδιαφυγής: Το σχέδιο Σέινμπαουμ πριν τις εκλογές του 2027

Lead: Η πρόεδρος του Μεξικού Κλαούντια Σέινμπαουμ επιλέγει τον δρόμο της δημοσιονομικής σύνεσης χωρίς νέα φορολογικά βάρη, ποντάροντας στην εντατικοποίηση των ελέγχων κατά της φοροδιαφυγής για την αύξηση των κρατικών εσόδων. Πρόκειται για στρατηγική που αποτυπώνει την προσπάθεια της κυβέρνησης να διατηρήσει την κοινωνική της ατζέντα χωρίς να προκαλέσει την επιχειρηματική κοινότητα, ενόψει των εκλογών του 2027.

Η απόφαση να μην επιβληθούν νέοι φόροι έρχεται σε μια περίοδο όπου οι δημόσιες δαπάνες για προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας και ενεργειακές επενδύσεις παραμένουν αυξημένες, ενώ ταυτόχρονα οι πιέσεις για δημοσιονομική σταθερότητα εντείνονται. Αντί να αυξήσει τη φορολογική επιβάρυνση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, η κυβέρνηση Σέινμπαουμ στοχεύει στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης μέσω της καταπολέμησης της παραοικονομίας και της φοροδιαφυγής, που σύμφωνα με εκτιμήσεις αντιπροσωπεύει σημαντικό ποσοστό του ΑΕΠ. Οι αρχές σχεδιάζουν να αξιοποιήσουν ψηφιακά εργαλεία, διασταυρώσεις δεδομένων και ενισχυμένους ελέγχους σε τομείς υψηλής παραβατικότητας, όπως το λιανικό εμπόριο, οι επαγγελματικές υπηρεσίες και οι συναλλαγές ακινήτων. Παράλληλα, επιδιώκεται η ενίσχυση της συνεργασίας με τις τοπικές αρχές και η απλοποίηση των διαδικασιών συμμόρφωσης για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ώστε να μειωθεί το κίνητρο για άτυπη δραστηριότητα. Η στρατηγική αυτή φαίνεται να απαντά και σε εσωτερικές πιέσεις: η κυβέρνηση χρειάζεται πόρους για να χρηματοδοτήσει τις προεκλογικές της δεσμεύσεις, χωρίς να δώσει επιχειρήματα στην αντιπολίτευση περί φορολογικής επιδρομής. Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι τα αποτελέσματα από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής απαιτούν χρόνο και θεσμική ικανότητα, ενώ η αποτυχία τους θα μπορούσε να οδηγήσει σε περικοπές δαπανών ή σε έμμεσες αυξήσεις φόρων μέσω πληθωρισμού. Το στοίχημα της Σέινμπαουμ είναι να αποδείξει ότι η κοινωνική πολιτική μπορεί να χρηματοδοτηθεί χωρίς νέα βάρη, ένα εγχείρημα που θα δοκιμαστεί στην πράξη τους επόμενους μήνες.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η κυβέρνηση Σέινμπαουμ αποκλείει ρητά την επιβολή νέων φόρων ή την αύξηση των υφιστάμενων συντελεστών.
• Η στρατηγική βασίζεται στην ενίσχυση των ελέγχων, στη χρήση ψηφιακών εργαλείων και στη διασταύρωση δεδομένων για τον εντοπισμό φοροδιαφυγής.
• Οι εκλογές του 2027 λειτουργούν ως ορίζοντας για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του σχεδίου, με το πολιτικό κόστος να παραμένει χαμηλό εφόσον δεν επιβαρύνονται οι ψηφοφόροι.

Γιατί έχει σημασία: Η επιλογή της δημοσιονομικής εξυγίανσης μέσω καταπολέμησης της φοροδιαφυγής αποτελεί κρίσιμο τεστ για τη βιωσιμότητα του κοινωνικού μοντέλου της Σέινμπαουμ, αλλά και για την αξιοπιστία της απέναντι σε αγορές και επενδυτές. Εάν πετύχει, μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής που αναζητούν ισορροπία μεταξύ κοινωνικών δαπανών και δημοσιονομικής πειθαρχίας. Εάν αποτύχει, το Μεξικό κινδυνεύει με νέο κύκλο λιτότητας ή φορολογικών εκπλήξεων μετά τις εκλογές του 2027.