«Ήξεραν πριν γίνει»: Έγγραφα αποκαλύπτουν ότι η Ισπανία είχε προειδοποιηθεί για τη μαζική είσοδο μεταναστών στη Θέουτα

Lead: Η μαζική είσοδος χιλιάδων μεταναστών στη Θέουτα τον περασμένο Μάιο δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία για τις ισπανικές αρχές. Απόρρητα έγγραφα που έρχονται στο φως της δημοσιότητας αποκαλύπτουν ότι οι υπηρεσίες πληροφοριών της Μαδρίτης είχαν προειδοποιήσει εγκαίρως για οργανωμένο, μαζικό πέρασμα από το Μαρόκο, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε ήδη εκταμιεύσει κονδύλια ύψους 114,7 εκατ. ευρώ για τη διαχείριση του προσφυγικού.

Τα έγγραφα, τα οποία φέρουν τον χαρακτηρισμό «απόρρητο» και δημοσιεύονται από το Πρώτο Θέμα, περιγράφουν με λεπτομέρεια τις προειδοποιήσεις που είχαν σταλεί στην ισπανική κυβέρνηση εβδομάδες πριν από το περιστατικό. Σύμφωνα με αυτά, οι μυστικές υπηρεσίες είχαν εντοπίσει συγκέντρωση μεγάλου αριθμού ατόμων στην περιοχή της Κασάμπλανκα και είχαν προβλέψει ότι το Μαρόκο θα χρησιμοποιούσε το μεταναστευτικό ως μοχλό πίεσης στις διμερείς σχέσεις, ειδικά μετά την απόφαση της Μαδρίτης να φιλοξενήσει τον ηγέτη του Μετώπου Πολισαρίο, Μπραχίμ Γκάλι.

Η αποκάλυψη αυτή εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τον χειρισμό της κατάστασης από την ισπανική κυβέρνηση. Εάν οι αρχές γνώριζαν το επερχόμενο κύμα, γιατί δεν ενεργοποίησαν έγκαιρα μηχανισμούς αποτροπής ή τουλάχιστον διαχείρισης της κρίσης; Οι απαντήσεις που δόθηκαν εκείνη την περίοδο περί «αιφνιδιασμού» και «απρόβλεπτης ανθρωπιστικής κρίσης» φαίνεται πλέον να καταρρέουν, δίνοντας τροφή για πολιτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό της χώρας. Η αντιπολίτευση κάνει λόγο για απόπειρα συγκάλυψης, ενώ οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ζητούν πλήρη διαλεύκανση των ευθυνών.

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη διάσταση αν συνυπολογιστεί η χρηματοδότηση από την ΕΕ. Το ποσό των 114,7 εκατ. ευρώ, που δόθηκε στην Ισπανία για την ενίσχυση των συνόρων και τη διαχείριση μεταναστευτικών ροών, προοριζόταν ακριβώς για την αποφυγή τέτοιων περιστατικών. Η αποτυχία ή η αδράνεια των ισπανικών αρχών, παρά τις προειδοποιήσεις και τα χρήματα, αναδεικνύει ένα βαθύτερο πρόβλημα συντονισμού και πολιτικής βούλησης στην ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Οι ισπανικές μυστικές υπηρεσίες είχαν προειδοποιήσει για οργανωμένο πέρασμα από το Μαρόκο, με σαφείς ενδείξεις για κυβερνητική εμπλοκή της Ραμπάτ.
• Η ΕΕ είχε χορηγήσει στην Ισπανία 114,7 εκατ. ευρώ για τη διαχείριση των συνόρων, ποσό που εγείρει ερωτήματα για την αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων.
• Η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ αντιμετωπίζει πλέον πολιτική κρίση, καθώς τα έγγραφα διαψεύδουν τους ισχυρισμούς περί αιφνιδιασμού και θέτουν ζήτημα ευθυνών σε ανώτατο επίπεδο.

Γιατί έχει σημασία: Η υπόθεση της Θέουτα δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά ένα σύμπτωμα της εύθραυστης ισορροπίας στην εξωτερική πολιτική της ΕΕ απέναντι στο Μαρόκο. Η αποκάλυψη ότι οι προειδοποιήσεις αγνοήθηκαν ή δεν αξιοποιήθηκαν δεόντως, ενώ τα ευρωπαϊκά χρήματα έρεαν, αποδεικνύει ότι το μεταναστευτικό χρησιμοποιείται ως εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης. Για τους πολίτες, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πλέον «τι συνέβη», αλλά «ποιος αποφάσισε να μην αποτρέψει την ανθρωπιστική κρίση» και για ποιο πολιτικό αντάλλαγμα. Η διαφάνεια σε αυτή την υπόθεση είναι κρίσιμη για την εμπιστοσύνη στους θεσμούς, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.