Πέφτει ο πληθωρισμός, γιατί δεν πέφτουν οι τιμές; | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Κάθε φορά που ανακοινώνονται τα στοιχεία για την πορεία του πληθωρισμού, μια αίσθηση ανακούφισης διαχέεται στα δελτία ειδήσεων. Στην πράξη, όμως, η αίσθηση στο ταμείο του σούπερ μάρκετ παραμένει η ίδια: οι τιμές δεν πέφτουν. Το ερώτημα που βασανίζει τα νοικοκυριά είναι εύλογο — αν ο πληθωρισμός υποχωρεί, γιατί το καλάθι της νοικοκυράς παραμένει ακριβό;

Η απάντηση κρύβεται σε μια έννοια που συχνά συγχέεται με την καθημερινή εμπειρία: ο πληθωρισμός δεν μετρά τις τιμές, αλλά τον ρυθμό με τον οποίο αυτές αυξάνονται. Όταν λέμε ότι ο πληθωρισμός αποκλιμακώνεται από το 5% στο 3%, δεν σημαίνει ότι οι τιμές επιστρέφουν στα προηγούμενα επίπεδα. Σημαίνει απλώς ότι αυξάνονται με βραδύτερο ρυθμό. Η σωρευτική αύξηση των προηγούμενων ετών παραμένει «κλειδωμένη» στο ράφι. Ένα προϊόν που κόστιζε 1 ευρώ και έφτασε τα 1,20 ευρώ μέσα σε δύο χρόνια έντονου πληθωρισμού, δεν θα επιστρέψει στο 1 ευρώ επειδή ο δείκτης τιμών καταναλωτή άρχισε να κινείται πτωτικά. Θα παραμείνει στα 1,20 ευρώ, ενδεχομένως αυξανόμενο με πιο αργό τέμπο.

Σε αυτό το σκηνικό προστίθενται και δομικοί παράγοντες που εμποδίζουν την αποκλιμάκωση των τιμών λιανικής. Οι επιχειρήσεις ενσωματώνουν σταδιακά τις αυξήσεις κόστους — ενέργεια, μεταφορικά, μισθοί — και διστάζουν να τις απορροφήσουν προς τα πίσω, καθώς φοβούνται ότι θα πληγούν τα περιθώρια κέρδους τους. Παράλληλα, ο ανταγωνισμός σε πολλούς κλάδους της ελληνικής αγοράς παραμένει περιορισμένος, με αποτέλεσμα οι τιμές να είναι «κολλώδεις» προς τα κάτω. Όταν μάλιστα οι πρώτες ύλες διεθνώς αποκλιμακώνονται, η μείωση σπάνια περνά άμεσα στον καταναλωτή — συχνά χάνεται στην αλυσίδα διανομής ή απορροφάται από άλλα λειτουργικά κόστη.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο πληθωρισμός μετρά τον ρυθμό αύξησης των τιμών, όχι το απόλυτο ύψος τους. Η αποκλιμάκωση δεν σημαίνει επιστροφή σε παλαιότερες τιμές.
• Οι σωρευτικές αυξήσεις των προηγούμενων ετών διατηρούνται και επηρεάζουν μόνιμα το κόστος ζωής, ακόμη και όταν ο δείκτης υποχωρεί.
• Δομικοί παράγοντες, όπως ο περιορισμένος ανταγωνισμός και τα «κολλώδη» περιθώρια κέρδους, εμποδίζουν τη μετάδοση της αποκλιμάκωσης στο ράφι.

Γιατί έχει σημασία: Η διάκριση ανάμεσα στον ρυθμό και στο επίπεδο των τιμών δεν είναι ακαδημαϊκή λεπτομέρεια — καθορίζει την οικονομική πραγματικότητα των νοικοκυριών. Όσο η δημόσια συζήτηση εστιάζει μόνο στον πληθωρισμό, το βάρος της ακρίβειας θα συνεχίζει να μεταφράζεται σε καθημερινή πίεση για τον προϋπολογισμό των πολιτών, ανεξάρτητα από το τι δείχνουν τα ποσοστά.