Α. Γκουτέρες: Δεν θα υπάρξει συνάντηση 3+1 ή 5+1 για το Κυπριακό στο περιθώριο της ΓΣ του ΟΗΕ

Lead: Τέλος στα σενάρια περί διευρυμένης συνάντησης για το Κυπριακό στο περιθώριο της φετινής Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ έβαλε ο Αντόνιο Γκουτέρες. Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να πραγματοποιηθεί συνάντηση σε σχήμα 3+1 ή 5+1, βάζοντας «φρένο» στις προσδοκίες που είχαν καλλιεργηθεί τους προηγούμενους μήνες για μια νέα δυναμική στις διαπραγματεύσεις.

Η δήλωση του κ. Γκουτέρες δεν συνιστά απλώς μια διαδικαστική διευκρίνιση. Αποτυπώνει τη στασιμότητα στην οποία έχει περιέλθει η διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού, μετά την κατάρρευση των συνομιλιών στο Κραν Μοντανά το 2017 και τις αλλεπάλληλες αποτυχημένες απόπειρες επανεκκίνησης. Το σχήμα 3+1 θα περιλάμβανε τις δύο κοινότητες της Κύπρου, τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις —Ελλάδα, Τουρκία, Ηνωμένο Βασίλειο— και τον ΟΗΕ, ενώ το 5+1 θα πρόσθετε και την Ευρωπαϊκή Ένωση ως παρατηρητή. Η επιλογή του Γενικού Γραμματέα να αποκλείσει και τα δύο μοντέλα καταδεικνύει ότι δεν υπάρχει ακόμη το απαραίτητο υπόβαθρο για ουσιαστική διαπραγμάτευση.

Η τουρκική πλευρά επιμένει στη λύση των δύο κρατών, θέση που έχει υιοθετήσει και η τουρκοκυπριακή ηγεσία, απομακρυνόμενη από το πλαίσιο της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας που αποτελεί τη βάση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας. Η ελληνοκυπριακή πλευρά, από την άλλη, ζητά την επανέναρξη των συνομιλιών από εκεί που διακόπηκαν, χωρίς προϋποθέσεις. Το χάσμα παραμένει βαθύ και η διαμεσολάβηση των Ηνωμένων Εθνών προσκρούει σε ασυμβίβαστες θέσεις.

Η χρονική συγκυρία επιβαρύνει περαιτέρω την εικόνα. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η κρίση στη Μέση Ανατολή έχουν μετατοπίσει την προσοχή της διεθνούς κοινότητας, ενώ οι σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας παραμένουν σε λεπτή ισορροπία. Σε αυτό το περιβάλλον, η αποφυγή μιας συνάντησης υψηλού συμβολισμού αποτρέπει μεν μια ενδεχόμενη αποτυχία, αλλά ταυτόχρονα παρατείνει το αδιέξοδο.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο Γκουτέρες απέκλεισε ρητά συνάντηση 3+1 ή 5+1 για το Κυπριακό στο περιθώριο της ΓΣ του ΟΗΕ.
• Η τουρκική πλευρά προωθεί τη λύση των δύο κρατών, αποκλίνοντας από το πλαίσιο των ψηφισμάτων του ΟΗΕ.
• Η προσοχή της διεθνούς κοινότητας είναι στραμμένη σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή, υποβαθμίζοντας το Κυπριακό στην ατζέντα.

Γιατί έχει σημασία: Η δήλωση Γκουτέρες σηματοδοτεί ότι το Κυπριακό παραμένει σε τέλμα χωρίς ορατό ορίζοντα επίλυσης. Για την Ελλάδα και την Κύπρο, η απουσία διεθνούς πρωτοβουλίας σημαίνει παράταση της αβεβαιότητας και ενίσχυση των τετελεσμένων στο νησί. Για την Τουρκία, η αποφυγή διαπραγμάτευσης λειτουργεί ως άλλοθι για τη διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης. Χωρίς ισχυρή πολιτική βούληση από όλες τις πλευρές, η επανέναρξη των συνομιλιών παραμένει μακρινό ενδεχόμενο.