Λίβανος: Οι αρχές επέστρεψαν στην Αίγυπτο 37 αρχαιολογικούς θησαυρούς που είχαν εξαχθεί λαθραία (Φωτό)

Lead: Η επιστροφή 37 αρχαιολογικών θησαυρών της φαραωνικής εποχής από τον Λίβανο στην Αίγυπτο δεν αποτελεί απλώς μια διπλωματική χειρονομία καλής θέλησης. Σηματοδοτεί την ολοκλήρωση μιας εξαετούς διαδικασίας που ξεκίνησε με την κατάσχεση των αντικειμένων στη Βηρυτό, όταν οι λιβανέζικες αρχές εντόπισαν απόπειρα λαθραίας εισαγωγής τους, και καταδεικνύει πόσο εύθραυστη παραμένει η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς στην ευρύτερη περιοχή.

Η τελετή παράδοσης, που πραγματοποιήθηκε στο Εθνικό Μουσείο της Βηρυτού, επισφράγισε μια συνεργασία μεταξύ των δύο κρατών η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, βασίστηκε σε ενδελεχή αρχαιολογική και νομική τεκμηρίωση. Τα ευρήματα —ανάμεσά τους αγαλματίδια, ανάγλυφα και τελετουργικά σκεύη— είχαν κατασχεθεί το 2018 σε τελωνειακό έλεγχο, όταν αποκαλύφθηκε ότι συνοδεύονταν από πλαστά έγγραφα προέλευσης. Η υπόθεση ανέδειξε ένα γνωστό αλλά υποτιμημένο φαινόμενο: τη χρήση της Βηρυτού, και γενικότερα των λιμανιών της ανατολικής Μεσογείου, ως κόμβου διέλευσης για παράνομες αρχαιολογικές συλλογές με προορισμό ευρωπαϊκές και αμερικανικές αγορές.

Η αιγυπτιακή πλευρά, δια του υπουργείου Αρχαιοτήτων, είχε διεκδικήσει επισήμως τα αντικείμενα από το 2019, επικαλούμενη τη Σύμβαση του 1970 της UNESCO για τα μέσα απαγόρευσης και πρόληψης της παράνομης εισαγωγής, εξαγωγής και μεταβίβασης κυριότητας πολιτιστικών αγαθών. Η καθυστέρηση των έξι ετών αποδίδεται σε γραφειοκρατικές διαδικασίες, στην ανάγκη πιστοποίησης της προέλευσης κάθε αντικειμένου ξεχωριστά, αλλά και στην πολιτική και οικονομική αστάθεια που έπληξε τον Λίβανο την περίοδο 2019-2023, με την κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος και το λιμάνι της Βηρυτού να τίθενται εκτός λειτουργίας μετά την έκρηξη του 2020.

Η σημερινή επιστροφή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα επαναπατρισμών αρχαιοτήτων που παρατηρείται διεθνώς την τελευταία δεκαετία, καθώς χώρες προέλευσης —από την Αίγυπτο και το Ιράκ μέχρι τη Νιγηρία και την Ελλάδα— εντείνουν τις πιέσεις τους προς μουσεία και ιδιωτικές συλλογές. Ο Λίβανος, παρά τις δικές του προκλήσεις, επιχειρεί να προβληθεί ως αξιόπιστος εταίρος σε αυτή τη διαδικασία, κάτι που μπορεί να ενισχύσει τη θέση του σε μελλοντικές πολιτιστικές διαπραγματεύσεις.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Τα 37 αντικείμενα κατασχέθηκαν στη Βηρυτό το 2018 και επιστρέφονται στην Αίγυπτο μετά από εξαετή νομική και διπλωματική διαδικασία.
• Η υπόθεση αναδεικνύει τη Βηρυτό ως κόμβο παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων, ένα πρόβλημα που επιδεινώθηκε από την οικονομική κρίση και την έκρηξη του 2020.
• Η επιστροφή βασίστηκε στη Σύμβαση UNESCO του 1970, εργαλείο που χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερες χώρες για να διεκδικήσουν κλεμμένα πολιτιστικά αγαθά.

Γιατί έχει σημασία: Πέρα από την αρχαιολογική του αξία, το περιστατικό καταδεικνύει ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς απαιτεί διαρκή εγρήγορση, διακρατική συνεργασία και ισχυρά θεσμικά εργαλεία. Σε μια περιοχή όπου οι συγκρούσεις και η αστάθεια διευκολύνουν τη λεηλασία αρχαιοτήτων, η επιστροφή αυτών των 37 θησαυρών στέλνει ένα σαφές μήνυμα: η κλεμμένη ιστορία δεν μπορεί να παραμένει για πάντα κρυμμένη.