Γ. Μπαλατσούκας: Πρέπει να υπάρχει θεσμικός έλεγχος και όχι να λειτουργεί το κράτος ως Επιμηθέας

Lead: Την ανάγκη ύπαρξης ενός λειτουργικού θεσμικού πλαισίου ελέγχου, αντί για ένα κράτος που λειτουργεί εκ των υστέρων ως «Επιμηθέας», έθεσε ο αναπληρωτής εκπρόσωπος της ΕΛ.Α.Σ., Γιώργος Μπαλατσούκας, μιλώντας στο Open. Η τοποθέτησή του αναδεικνύει ένα διαχρονικό ζήτημα της ελληνικής δημόσιας διοίκησης: τη διάσταση ανάμεσα στην τυπική ύπαρξη ελεγκτικών μηχανισμών και την πραγματική τους αποτελεσματικότητα.

Ο κ. Μπαλατσούκας έθεσε ευθέως το ερώτημα εάν «τελικά λειτουργεί το ελληνικό κράτος και, αν ναι, πού βρίσκονται οι ελεγκτικοί μηχανισμοί». Το ερώτημα δεν είναι ρητορικό. Αγγίζει τον πυρήνα της λειτουργίας του κράτους ως εγγυητή της νομιμότητας, της διαφάνειας και της λογοδοσίας. Στην πράξη, οι ελεγκτικοί θεσμοί – από τις ανεξάρτητες αρχές μέχρι τους εσωτερικούς ελέγχους των υπουργείων – συχνά υπολειτουργούν, είτε λόγω έλλειψης πόρων και στελέχωσης, είτε λόγω πολιτικών παρεμβάσεων, είτε λόγω αδυναμίας επιβολής κυρώσεων. Ο χαρακτηρισμός «Επιμηθέας» είναι εύστοχος: το κράτος επεμβαίνει συνήθως αφού έχει συντελεστεί η ζημιά, χωρίς προληπτικό σχεδιασμό και έγκαιρη προειδοποίηση. Η αναφορά του στελέχους της ΕΛ.Α.Σ. εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο προβληματισμού για τη μεταρρύθμιση του κράτους, όπου η έμφαση δίνεται στην εκ των προτέρων θωράκιση των διαδικασιών και όχι στην καταστολή των συνεπειών. Η ουσιαστική ενίσχυση της διαφάνειας απαιτεί ανεξάρτητους, στελεχωμένους και ψηφιακά ενημερωμένους ελεγκτικούς μηχανισμούς, με σαφείς αρμοδιότητες και υποχρέωση δημόσιας λογοδοσίας. Χωρίς αυτά, κάθε συζήτηση περί καλής διακυβέρνησης παραμένει θεωρητική.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο Γιώργος Μπαλατσούκας, αναπληρωτής εκπρόσωπος της ΕΛ.Α.Σ., μίλησε στο Open και αμφισβήτησε την πραγματική λειτουργία των ελεγκτικών μηχανισμών του ελληνικού κράτους.
• Ο όρος «Επιμηθέας» περιγράφει ένα κράτος που δρα εκ των υστέρων, αντί να προλαμβάνει προβλήματα μέσω θεσμικού ελέγχου.
• Το ζήτημα συνδέεται άμεσα με τη γενικότερη συζήτηση για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.

Γιατί έχει σημασία: Η τοποθέτηση του κ. Μπαλατσούκα υπενθυμίζει ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς δεν οικοδομείται με εξαγγελίες, αλλά με ορατούς, λειτουργικούς και ανεξάρτητους ελεγκτικούς μηχανισμούς. Εάν το κράτος συνεχίσει να λειτουργεί ως Επιμηθέας, οι κρίσεις θα αντιμετωπίζονται πάντα εκ των υστέρων, με κόστος για την οικονομία και τη δημοκρατία.