Η Γερμανία επανεξοπλίζεται, η ακροδεξιά ανεβαίνει και στην Πολωνία «ξυπνούν» μνήμες από δύο Παγκοσμίους Πολέμους

Lead: Η εκλογική επικράτηση της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, σε συνδυασμό με την απόφαση του Βερολίνου να προχωρήσει σε μαζικό επανεξοπλισμό, πυροδοτεί έντονες ανησυχίες στη Βαρσοβία. Για την Πολωνία, η εικόνα μιας Γερμανίας που ενισχύει στρατιωτικά τη δύναμή της ενώ ταυτόχρονα ανθεί ο εθνικιστικός εξτρεμισμός, αναβιώνει τα πιο τραυματικά ιστορικά αντανακλαστικά της χώρας, θέτοντας σε δοκιμασία τις θεμελιώδεις ισορροπίες της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης.

Η εκλογική νίκη του AfD, ενός κόμματος που το γερμανικό Ανώτατο Δικαστήριο έχει χαρακτηρίσει ως «ύποπτο εξτρεμισμού», δεν είναι απλώς ένα τοπικό πολιτικό γεγονός. Λαμβάνει χώρα σε μια περίοδο όπου το Βερολίνο, υπό την πίεση του πολέμου στην Ουκρανία, ανακοινώνει ιστορικής σημασίας αύξηση των αμυντικών δαπανών και σχέδια για τον εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεών του. Η σύμπτωση αυτών των δύο εξελίξεων δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα για τη γειτονική Πολωνία. Στη Βαρσοβία, η μνήμη της γερμανικής εισβολής του 1939 και η φρίκη της ναζιστικής κατοχής δεν είναι μακρινή ιστορία, αλλά ζωντανό τραύμα που διαμορφώνει την εθνική ταυτότητα και την εξωτερική πολιτική. Η προοπτική μιας ισχυρότερης γερμανικής στρα военной μηχανής, ακόμη και στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, γίνεται αντιληπτή με βαθύ σκεπτικισμό, ενώ η άνοδος ενός ακροδεξιού κόμματος με αναθεωρητικές τάσεις στη γειτονιά τους ενισχύει το αίσθημα ανασφάλειας.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η άνοδος του AfD στην ανατολική Γερμανία δεν είναι μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά ένδειξη μιας βαθιάς πολιτικής ρήξης, που αμφισβητεί το μεταπολεμικό αφήγημα της γερμανικής μεταμέλειας και του ευρωπαϊκού προσανατολισμού.
• Ο γερμανικός επανεξοπλισμός, αν και παρουσιάζεται ως απάντηση στη ρωσική απειλή, αλλάζει τις ισορροπίες ισχύος εντός της ΕΕ, καθιστώντας τη Γερμανία ακόμη πιο κυρίαρχη στρατιωτικά και πολιτικά, κάτι που η Πολωνία παρακολουθεί με εξαιρετική επιφυλακτικότητα.
• Οι πολωνικές ανησυχίες δεν περιορίζονται στη στρατιωτική πτυχή. Εστιάζονται και στο ενδεχόμενο μιας μελλοντικής γερμανικής κυβέρνησης, όπου το AfD ή μέρη των ιδεών του θα έχουν μεγαλύτερη επιρροή, θέτοντας εν αμφιβόλω τις ευρωπαϊκές πολιτικές για το κράτος δικαίου και τις μειονοτικές ελευθερίες.

Γιατί έχει σημασία: Η παρούσα συγκυρία στην Ευρώπη δεν αφορά μόνο την Ουκρανία. Η ταυτόχρονη ενίσχυση της γερμανικής ισχύος και η άνοδος του εθνικιστικού λαϊκισμού στο εσωτερικό της μεγάλης ευρωπαϊκής δύναμης αποτελεί έναν διπλό κίνδυνο για τη συνοχή της Ένωσης. Η Πολωνία, ως ο μεγαλύτερος και πιο δυναμικός σύμμαχος της Ουκρανίας και βασικός πυλώνας του ανατολικού μετώπου του ΝΑΤΟ, βλέπει το μέλλον της να εξαρτάται από εξελίξεις στο Βερολίνο, τις οποίες δεν μπορεί να ελέγξει. Η ιστορική μνήμη δεν είναι πολυτέλεια, αλλά πολιτικό μέγεθος που πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη. Αν το Βερολίνο δεν διαχειριστεί με σύνεση τόσο τον επανεξοπλισμό του όσο και την εσωτερική πολιτική πόλωση, κινδυνεύει να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη των εταίρων του, αναβιώνοντας τους παλιούς φόβους και αποσταθεροποιώντας την ίδια την ευρωπαϊκή οικοδόμηση από τα θεμέλιά της.