ΟΗΕ: Το υπόγειο παζάρι για το Ιράν και το σταδιακό άνοιγμα του Ορμούζ | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Στη σκιά ενός Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών που βρίσκεται σε ιστορικό ναδίρ αξιοπιστίας, ανίκανου να σταματήσει πολέμους και γενοκτονίες, η Νέα Υόρκη φιλοξενεί ένα υπόγειο διπλωματικό παζάρι για το μέλλον του Ιράν. Το διακύβευμα δεν είναι απλώς μια πυρηνική συμφωνία, αλλά το σταδιακό άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ — του πιο κρίσιμου ενεργειακού περάσματος παγκοσμίως.

Σύμφωνα με πληροφορίες που διαρρέουν από τους διαδρόμους του ΟΗΕ, οι συζητήσεις δεν αφορούν πλέον μια συνολική και άμεση άρση των κυρώσεων. Αντιθέτως, εξετάζεται ένα μοντέλο «σταδιακής αποκλιμάκωσης»: το Ιράν θα παγώσει την επονομαζόμενη «άνανδρη επίθεση» — δηλαδή τις επιχειρήσεις αντιποίνων και τις προκλήσεις στον Κόλπο — με αντάλλαγμα τη χαλάρωση των περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαίου. Το άνοιγμα του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, λειτουργεί ως μοχλός πίεσης αλλά και ως δέλεαρ σταθερότητας για τις αγορές.

Το παράδοξο είναι ότι αυτό το παζάρι διεξάγεται μακριά από τα επίσημα φόρουμ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρωπαϊκή Ένωση και περιφερειακοί παίκτες όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, εμφανίζονται να διαπραγματεύονται μέσω ενδιάμεσων, την ώρα που το Συμβούλιο Ασφαλείας παραμένει μπλοκαρισμένο από βέτο και αμοιβαίες κατηγορίες. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, επιδιώκει εγγυήσεις ότι δεν θα δεχθεί στρατιωτικό πλήγμα στο πυρηνικό της πρόγραμμα, την ώρα που οι επιθεωρητές της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας δηλώνουν ότι έχουν χάσει την πρόσβαση σε βασικές εγκαταστάσεις.

Η όλη διαδικασία θυμίζει περισσότερο ψυχρό πόλεμο παρά πολυμερή διπλωματία. Οι διαρροές μιλούν για «πακέτο» που περιλαμβάνει την αποφυγή άμεσης σύγκρουσης, την επανέναρξη των πωλήσεων πετρελαίου υπό εποπτεία και τη δέσμευση για μη περαιτέρω εμπλουτισμό ουρανίου πέραν ενός συμφωνημένου ορίου. Κανείς δεν επιβεβαιώνει τίποτα επισήμως — και αυτό ακριβώς είναι το νόημα.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο ΟΗΕ αδυνατεί να επιβάλει οποιαδήποτε λύση, λειτουργώντας ως παρατηρητής σε ένα παιχνίδι ισχύος που διεξάγεται εκτός των θεσμών του.
• Το «σταδιακό άνοιγμα» του Ορμούζ δεν σημαίνει ελεύθερη ναυσιπλοΐα, αλλά ελεγχόμενη ροή πετρελαίου υπό όρους και χρονοδιαγράμματα.
• Οι διαπραγματεύσεις γίνονται χωρίς διαφάνεια, με κίνδυνο μιας συμφωνίας που θα αποκλείει τους πιο αδύναμους παίκτες της περιοχής.

Γιατί έχει σημασία: Εάν το υπόγειο παζάρι ευοδωθεί, οι τιμές της ενέργειας μπορεί να σταθεροποιηθούν και ο κίνδυνος ενός πολέμου στον Κόλπο να μειωθεί προσωρινά. Εάν αποτύχει, το Ιράν θα βρεθεί πιο απομονωμένο και πιο κοντά σε πυρηνικό κατώφλι, ενώ ο ΟΗΕ θα έχει χάσει και το τελευταίο ίχνος αξιοπιστίας του. Σε κάθε περίπτωση, η τύχη του Ορμούζ δεν κρίνεται στη Γενική Συνέλευση, αλλά σε κλειστά δωμάτια ξενοδοχείων της Νέας Υόρκης — και αυτό είναι το πιο ανησυχητικό μήνυμα της εποχής.