Σε συναγερμό Ελλάδα και Ευρώπη για την ενεργειακή «καταιγίδα»: Το αίτημα της Αθήνας, τα αγκάθια και στη μέση ο ΕΦΚ

Lead: Σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκονται οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, καθώς η ενεργειακή «καταιγίδα» του χειμώνα πλησιάζει, με την Αθήνα να ζητά συντονισμένη δράση σε επίπεδο ΕΕ για την αντιμετώπιση των ανατιμήσεων και της αστάθειας στην αγορά ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου.

Το αίτημα της ελληνικής πλευράς εστιάζει στη λήψη άμεσων μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, αλλά και στην αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο διαμορφώνονται οι τιμές στη χονδρική αγορά ενέργειας. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα καύσιμα, ο οποίος λειτουργεί ως «αγκάθι» στις διαπραγματεύσεις: από τη μία πλευρά, οι εθνικές κυβερνήσεις πιέζουν για προσωρινή μείωσή του ώστε να ελαφρυνθούν οι καταναλωτές, από την άλλη, οι Βρυξέλλες και αρκετά κράτη-μέλη προβάλλουν δημοσιονομικούς και περιβαλλοντικούς ενδοιασμούς, καθώς μια τέτοια κίνηση θα μείωνε έσοδα και θα έστελνε λάθος μήνυμα ως προς την πράσινη μετάβαση. Παράλληλα, η Ελλάδα φέρεται να ζητά μεγαλύτερη ευελιξία στην εφαρμογή των κρατικών ενισχύσεων, ώστε να μπορεί να επιδοτεί απευθείας τους λογαριασμούς ρεύματος χωρίς να παραβιάζει το πλαίσιο της ΕΕ. Η συζήτηση περιπλέκεται από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, τις διακοπές εφοδιασμού και τις καιρικές συνθήκες που επηρεάζουν τη ζήτηση. Την ίδια στιγμή, οι επιχειρήσεις ενέργειας προειδοποιούν ότι χωρίς επαρκή αποθέματα και σταθερό ρυθμιστικό περιβάλλον, οι τιμές μπορεί να εκτιναχθούν ξανά, τροφοδοτώντας πληθωριστικές πιέσεις και κίνδυνο ύφεσης. Στο εσωτερικό μέτωπο, το οικονομικό επιτελείο εξετάζει στοχευμένα μέτρα αντί για οριζόντιες μειώσεις φόρων, την ώρα που η αντιπολίτευση ζητά πιο τολμηρές παρεμβάσεις. Το στοίχημα για την Αθήνα είναι διπλό: να διατηρήσει τη δημοσιονομική σταθερότητα και ταυτόχρονα να πείσει τους εταίρους ότι η ενεργειακή κρίση απαιτεί κοινή ευρωπαϊκή απάντηση, όχι κατακερματισμένες εθνικές λύσεις.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η Ελλάδα ζητά συντονισμένη ευρωπαϊκή παρέμβαση για τις τιμές ενέργειας και στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών.
• Ο ΕΦΚ στα καύσιμα αποτελεί σημείο τριβής, με τα κράτη-μέλη να διχάζονται ανάμεσα σε ελαφρύνσεις και δημοσιονομική πειθαρχία.
• Οι Βρυξέλλες εξετάζουν ευελιξία στις κρατικές ενισχύσεις, αλλά αποφεύγουν οριζόντιες φορολογικές μειώσεις.

Γιατί έχει σημασία: Η έκβαση των διαπραγματεύσεων θα καθορίσει αν ο φετινός χειμώνας θα περάσει με διαχειρίσιμο κόστος για τα νοικοκυριά ή αν θα οδηγήσει σε νέο κύκλο ακρίβειας και κοινωνικών αντιδράσεων. Η ενεργειακή πολιτική δεν είναι πλέον τεχνικό ζήτημα, αλλά κεντρικό πολιτικό διακύβευμα για τη συνοχή της ΕΕ.