Ολοταχώς για το….2021: Επιστροφή σε «εποχές Covid», αλλά…με άδεια ταμεία | Οικονομία στο LivePress.gr

Lead: Η πανδημία επιστρέφει στους δημοσιονομικούς λογαριασμούς των κρατών, όχι όμως ως υγειονομική κρίση, αλλά ως μέτρο σύγκρισης για το μέγεθος του νέου προβλήματος: οι ανεπτυγμένες οικονομίες οδεύουν προς τα μεγαλύτερα ελλείμματα από την εποχή των lockdowns, αυτή τη φορά όμως χωρίς τα έκτακτα ταμεία στήριξης που είχαν δημιουργηθεί το 2020-2021.

Η εικόνα που διαμορφώνεται για το 2025 και το 2026 θυμίζει έντονα τις «εποχές Covid» σε ό,τι αφορά την επιδείνωση των δημοσιονομικών μεγεθών. Τότε, τα κράτη είχαν στη διάθεσή τους ένα συνδυασμό έκτακτων δημοσιονομικών εργαλείων, ευνοϊκών επιτοκίων και πρωτοφανούς νομισματικής στήριξης από τις κεντρικές τράπεζες. Σήμερα, το σκηνικό είναι ριζικά διαφορετικό: τα επιτόκια παραμένουν υψηλότερα από την προ-πανδημική περίοδο, το κόστος δανεισμού έχει εκτιναχθεί και τα περιθώρια για νέα μέτρα στήριξης είναι εξαιρετικά περιορισμένα. Οι ανεπτυγμένες οικονομίες καλούνται να αντιμετωπίσουν αυξημένες δαπάνες – από άμυνα και ενεργειακή μετάβαση μέχρι γήρανση του πληθυσμού – την ώρα που τα έσοδα συρρικνώνονται λόγω της επιβράδυνσης της ανάπτυξης.

Το αποτέλεσμα είναι μια «τέλεια καταιγίδα» για τα δημόσια ταμεία. Τα ελλείμματα διευρύνονται, το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ σταθεροποιείται σε υψηλά επίπεδα ή και αυξάνεται, ενώ η δημοσιονομική ευελιξία που εξασφάλισε η πανδημία έχει εξαντληθεί. Οι αγορές παρακολουθούν με αυξημένη νευρικότητα, ζητώντας υψηλότερα επιτόκια για να χρηματοδοτήσουν νέο δανεισμό. Η σύγκριση με το 2021 δεν είναι τυχαία: τότε τα ελλείμματα ήταν μεγάλα αλλά «ασφαλή», καθώς συνοδεύονταν από ρητορική έκτακτης ανάγκης και ισχυρή ανάπτυξη. Σήμερα, η ίδια δημοσιονομική χαλάρωση συμβαίνει χωρίς το «μαξιλάρι» της πανδημικής στήριξης και χωρίς την ίδια αναπτυξιακή δυναμική.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Οι ανεπτυγμένες οικονομίες οδεύουν προς τα μεγαλύτερα ελλείμματα από την περίοδο 2020-2021, αλλά χωρίς τα έκτακτα ταμεία στήριξης που υπήρχαν τότε.
• Το κόστος δανεισμού παραμένει υψηλό, περιορίζοντας δραστικά τη δημοσιονομική ευελιξία των κρατών και αυξάνοντας την πίεση για περικοπές ή νέους φόρους.
• Η σύγκριση με τις «εποχές Covid» αναδεικνύει ένα δομικό πρόβλημα: οι δαπάνες αυξάνονται διαρκώς, την ώρα που τα έσοδα και η ανάπτυξη επιβραδύνονται.

Γιατί έχει σημασία: Η επιστροφή σε δημοσιονομικά μεγέθη εποχών πανδημίας, χωρίς όμως τα εργαλεία και την πολιτική βούληση που τα συνόδευαν, σηματοδοτεί μια νέα εποχή λιτότητας και αυξημένης αστάθειας. Οι κυβερνήσεις θα κληθούν να επιλέξουν ανάμεσα σε επώδυνες περικοπές και σε νέα φορολογικά βάρη, την ώρα που οι πολίτες βιώνουν ήδη υψηλό κόστος διαβίωσης. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα επιστρέψουμε σε «εποχές Covid» στα δημοσιονομικά, αλλά πόσο θα αντέξουν οι οικονομίες και οι κοινωνίες χωρίς τα στηρίγματα που κάποτε τις κρατούσαν όρθιες.