Επίθεση της Κούβας κατά των ΗΠΑ στον ΟΗΕ: «Δραματικές συνέπειες από αποκλεισμό και κυρώσεις»

Lead: Σε μια κρίσιμη συγκυρία για τις σχέσεις ΗΠΑ-Κούβας, ο Κουβανός υπουργός Εξωτερικών Μπρούνο Ροδρίγκες κατηγόρησε ευθέως την Ουάσιγκτον, από το βήμα του ΟΗΕ, ότι ο μακροχρόνιος αποκλεισμός και οι κυρώσεις έχουν «δραματικές συνέπειες» για τον κουβανικό λαό. Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας «συμφωνίας» με την Αβάνα, δημιουργώντας ένα διπλό μήνυμα που προκαλεί ερωτήματα για την πραγματική κατεύθυνση της αμερικανικής πολιτικής.

Η τοποθέτηση Ροδρίγκες στον ΟΗΕ δεν είναι απλή διπλωματική ρητορική. Εντάσσεται σε μια συστηματική στρατηγική της Αβάνας να διεθνοποιήσει το ζήτημα του εμπάργκο, εκμεταλλευόμενη την ετήσια ψηφοφορία της Γενικής Συνέλευσης όπου η καταδίκη του αμερικανικού αποκλεισμού συγκεντρώνει σχεδόν καθολική στήριξη. Ο Κουβανός υπουργός επικαλέστηκε ανθρωπιστικές και οικονομικές επιπτώσεις, στοχεύοντας στην ευαισθητοποίηση των χωρών του Παγκόσμιου Νότου που βλέπουν με συμπάθεια την κουβανική θέση.

Από την άλλη πλευρά, η αναφορά Τραμπ σε πιθανή «συμφωνία» εισάγει ένα στοιχείο αβεβαιότητας. Πρόκειται για μια δήλωση που μπορεί να ερμηνευθεί ποικιλοτρόπως: είτε ως πραγματική πρόθεση επαναδιαπραγμάτευσης των διμερών σχέσεων, είτε ως διαπραγματευτικό χαρτί ενόψει εσωτερικών πολιτικών ισορροπιών, είτε απλώς ως επικοινωνιακό τέχνασμα. Η κυβέρνηση Τραμπ είχε επιβάλει σκληρότερες κυρώσεις στην Κούβα, επαναφέροντας περιορισμούς που είχαν χαλαρώσει επί εποχής Ομπάμα, και η όποια στροφή θα απαιτούσε σημαντικό πολιτικό κόστος, ειδικά στη Φλόριντα.

Η αντιπαράθεση αυτή αναδεικνύει ένα βαθύτερο ζήτημα: τον ρόλο των μονομερών κυρώσεων στη σύγχρονη διπλωματία. Ενώ οι ΗΠΑ τις προβάλλουν ως εργαλείο πίεσης για δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, η Αβάνα τις χαρακτηρίζει συλλογική τιμωρία. Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στην Ευρώπη και τη Λατινική Αμερική τηρούν αποστάσεις, ενώ η Ρωσία και η Κίνα ενισχύουν την οικονομική τους παρουσία στο νησί. Το αποτέλεσμα είναι μια γεωπολιτική ισορροπία που καθιστά οποιαδήποτε ριζική αλλαγή δύσκολη.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο αποκλεισμός των ΗΠΑ κατά της Κούβας ισχύει από το 1962 και έχει καταδικαστεί επανειλημμένα από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ με συντριπτική πλειοψηφία.
• Η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε πρόσθετες κυρώσεις, περιορίζοντας ταξίδια, εμβάσματα και εμπορικές συναλλαγές, ενώ η δήλωση για «συμφωνία» δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένο σχέδιο.
• Η Κούβα επιδιώκει να μετατρέψει το ζήτημα του αποκλεισμού σε διεθνή συμμαχία κατά της αμερικανικής πίεσης, ενισχύοντας τους δεσμούς της με Ρωσία, Κίνα και χώρες της Λατινικής Αμερικής.

Γιατί έχει σημασία: Η κόντρα ΗΠΑ-Κούβας στον ΟΗΕ δεν αφορά μόνο τις διμερείς σχέσεις. Αποτελεί βαρόμετρο για το πώς οι μεγάλες δυνάμεις χρησιμοποιούν τις κυρώσεις ως μέσο άσκησης εξωτερικής πολιτικής και πώς οι μικρότερες χώρες αντιστέκονται ή προσαρμόζονται. Μια ενδεχόμενη «συμφωνία» θα σηματοδοτούσε στροφή δεκαετιών, αλλά προς το παρόν η απόσταση ανάμεσα στη ρητορική και την πράξη παραμένει χαώδης. Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο κουβανικός λαός συνεχίζει να πληρώνει το τίμημα της αντιπαράθεσης.