«Η γεωγραφία δεν αλλάζει»: Η Ελλάδα έθεσε για πρώτη φορά το τουρκολιβυκό μνημόνιο στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ

Lead: Για πρώτη φορά, η Ελλάδα έθεσε επίσημα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ το τουρκολιβυκό μνημόνιο, μετατρέποντας μια διμερή διένεξη σε ζήτημα διεθνούς ασφάλειας. Η κίνηση, που έγινε μέσω παρέμβασης της μονίμου αντιπροσώπου Αγλαΐας Μπαλτά κατόπιν εντολής του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη, φέρνει στο προσκήνιο τους κινδύνους που ελλοχεύουν στην Ανατολική Μεσόγειο και τη στρατηγική επιλογή της Αθήνας να διεθνοποιήσει το ζήτημα.

Η ελληνική πρωτοβουλία δεν είναι απλώς μια διπλωματική κίνηση τακτικής. Συνιστά αναβάθμιση του πλαισίου διεκδίκησης: το τουρκολιβυκό σύμφωνο, που υπογράφηκε το 2019 και αμφισβητείται ευθέως από την Αθήνα ως νομικά έωλο και γεωγραφικά παράλογο, περνά πλέον από τα διμερή κανάλια και τις ανακοινώσεις του υπουργείου Εξωτερικών στη σφαίρα του Συμβουλίου Ασφαλείας. Εκεί, η Ελλάδα επιδιώκει να αναδείξει ότι η συμφωνία δεν αφορά μόνο την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, αλλά συνιστά παράγοντα αποσταθεροποίησης με ευρύτερες επιπτώσεις στην περιφερειακή ασφάλεια. Η φράση «η γεωγραφία δεν αλλάζει» συμπυκνώνει το επιχείρημα της Αθήνας: καμία πολιτική συμφωνία δεν μπορεί να παρακάμψει τη φυσική πραγματικότητα των θαλασσίων αποστάσεων και των νησιωτικών συνόρων.

Η επιλογή του χρόνου δεν είναι τυχαία. Η Άγκυρα συνεχίζει να επικαλείται το μνημόνιο για να στηρίξει διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η Λιβύη παραμένει σε μεταβατική πολιτική κατάσταση. Με την παρέμβαση στον ΟΗΕ, η Ελλάδα επιχειρεί να δεσμεύσει τη διεθνή κοινότητα σε μια σαφή θέση: ότι τέτοιες συμφωνίες δεν μπορούν να παράγουν έννομα αποτελέσματα ερήμην των θιγόμενων κρατών και κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου της θάλασσας. Παράλληλα, η κίνηση λειτουργεί ως προειδοποίηση προς όσους σκέφτονται να αξιοποιήσουν το μνημόνιο ως τετελεσμένο γεγονός.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η παρέμβαση έγινε από την Αγλαΐα Μπαλτά, μόνιμη αντιπρόσωπο της Ελλάδας στον ΟΗΕ, κατόπιν εντολής του Γιώργου Γεραπετρίτη.
• Το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 αμφισβητείται από την Αθήνα ως νομικά αβάσιμο και γεωγραφικά ανεφάρμοστο.
• Η ελληνική πλευρά προειδοποιεί για κινδύνους αποσταθεροποίησης στην Ανατολική Μεσόγειο, αναβαθμίζοντας το ζήτημα σε θέμα διεθνούς ασφάλειας.

Γιατί έχει σημασία: Η κίνηση σηματοδοτεί μια στρατηγική στροφή: η Ελλάδα δεν αρκείται πλέον σε διμερείς διαμαρτυρίες, αλλά επιδιώκει τη θεσμική θωράκιση των θέσεών της στα ανώτατα όργανα του ΟΗΕ. Αν η πρωτοβουλία βρει ανταπόκριση, το τουρκολιβυκό μνημόνιο θα αντιμετωπίζεται διεθνώς ως πρόβλημα ασφάλειας και όχι ως διμερής διαφορά. Αυτό αλλάζει τους συσχετισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο και θέτει την Τουρκία προ των ευθυνών της απέναντι στη διεθνή κοινότητα.