Infowar: Από τον Φρανκενστάιν στο Ελ Νίνιο | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Διακόσια χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τον θάνατο της Μέρι Σέλεϊ, της γυναίκας που έπλασε τον μύθο του Φρανκενστάιν και, όπως αποδεικνύεται, προέβλεψε με τρομακτική ακρίβεια τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης και της πληροφοριακής χειραγώγησης. Στο λιγότερο γνωστό μυθιστόρημά της «Ο τελευταίος άνθρωπος», η Σέλεϊ δεν μιλά μόνο για τερατουργήματα της επιστήμης, αλλά για έναν κόσμο που καταρρέει εξαιτίας της ανθρώπινης έπαρσης, της παραπληροφόρησης και της αδυναμίας να προβλέψουμε τις συνέπειες των πράξεών μας.

Η επικαιρότητα του έργου της είναι εντυπωσιακή. Στο «Ο τελευταίος άνθρωπος» (1826), η Σέλεϊ φαντάζεται ένα μέλλον όπου η Ελληνική Επανάσταση και η προσπάθεια κατάληψης της Κωνσταντινούπολης πυροδοτούν μια παγκόσμια καταστροφή. Δεν είναι απλώς μια προφητεία πολέμου· είναι μια προειδοποίηση για το πώς η συλλογική βούληση, όταν διοχετεύεται μέσα από αφηγήσεις μίσους και εκδικητικότητας, μπορεί να οδηγήσει στον αφανισμό. Σήμερα, στον κόσμο του infowar, όπου οι ειδήσεις διαδίδονται ταχύτερα από την αλήθεια, η Σέλεϊ μοιάζει να περιγράφει το δικό μας τοπίο: έναν πόλεμο πληροφοριών όπου ο «εχθρός» είναι συχνά μια κατασκευασμένη εικόνα, και όπου η κλιμάκωση είναι αυτοσκοπός.

Η σύνδεση με το Ελ Νίνιο δεν είναι τυχαία. Το κλιματικό φαινόμενο, όπως και ο Φρανκενστάιν, είναι ένα δημιούργημα αλυσιδωτών αντιδράσεων που ξεκινούν από ανθρώπινες επιλογές. Η Σέλεϊ το γνώριζε: στο βιβλίο της, η ανθρωπότητα εξαφανίζεται όχι από ένα τέρας, αλλά από την αδυναμία της να δει τη μεγάλη εικόνα. Σήμερα, οι πόλεμοι πληροφοριών και η κλιματική κρίση μοιράζονται την ίδια δομή: μικρές αποφάσεις, τεράστιες συνέπειες, κανένας έλεγχος.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η Μέρι Σέλεϊ έγραψε το «Ο τελευταίος άνθρωπος» το 1826, προβλέποντας την καταστροφική δυναμική των πληροφοριακών πολέμων και της κλιματικής αλλαγής.
• Το βιβλίο συνδέει την Ελληνική Επανάσταση με ένα παγκόσμιο καταστροφικό σενάριο, δείχνοντας πώς ο εθνικισμός και η προπαγάνδα μπορούν να γίνουν αυτοεκπληρούμενες προφητείες.
• Σήμερα, το infowar και το Ελ Νίνιο λειτουργούν ως υπενθύμιση ότι οι ανθρώπινες παρεμβάσεις —είτε στον κυβερνοχώρο είτε στη φύση— απαιτούν ηθική και επιστημονική πρόβλεψη.

Γιατί έχει σημασία: Η Σέλεϊ δεν έγραψε επιστημονική φαντασία· έγραψε πολιτική προειδοποίηση. Σε μια εποχή όπου οι αλγόριθμοι και τα κλιματικά μοντέλα καθορίζουν την καθημερινότητά μας, η φωνή της παραμένει επίκαιρη: ο μόνος τρόπος να αποφύγουμε τον «τελευταίο άνθρωπο» είναι να αναγνωρίσουμε ότι τα τέρατα δεν γεννιούνται, κατασκευάζονται — από εμάς τους ίδιους.