Κηδεία Μλάντιτς: Με τιμές ήρωα τον αποχαιρετούν στο Βελιγράδι, οργή στο Σαράγεβο | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Εν μέσω οξυμένων πολιτικών αντιδράσεων και διπλωματικών κραδασμών με την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Βελιγράδι αποχαιρετά με τιμές ήρωα τον πρώην στρατιωτικό ηγέτη των Σερβοβοσνίων, Ράτκο Μλάντιτς, την ώρα που στο Σαράγεβο η μνήμη των χιλιάδων θυμάτων της πολιορκίας ξυπνά ξανά τον πόνο και την οργή. Η κηδεία του καταδικασθέντος για γενοκτονία και εγκλήματα πολέμου δεν αποτελεί απλώς μια οικογενειακή τελετή, αλλά ένα πολιτικό γεγονός που αναδεικνύει το βαθύ ιδεολογικό χάσμα που εξακολουθεί να διχάζει τα Βαλκάνια.

Η απόφαση της σερβικής κυβέρνησης να παραχωρήσει τιμές εν ενεργεία στρατηγού στον Μλάντιτς, ο οποίος καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για τη Χάγη, στέλνει ένα διφορούμενο μήνυμα. Από τη μία πλευρά, διαβάζεται ως σεβασμός στην εθνική παράδοση και τη μνήμη των Σέρβων που πολέμησαν στον πόλεμο της Βοσνίας. Από την άλλη, συνιστά πρόκληση για τη διεθνή κοινότητα και ειδικότερα για τις χώρες που επλήγησαν από τις πολιτικές του, καθώς ο Μλάντιτς θεωρείται ο αρχιτέκτονας της σφαγής της Σρεμπρένιτσα, όπου σκοτώθηκαν περισσότεροι από 8.000 άνδρες και αγόρια, και της πολύμηνης πολιορκίας του Σαράγεβο.

Οι εικόνες χιλιάδων πολιτών που συρρέουν στο Βελιγράδι για να αποτίσουν φόρο τιμής, κρατώντας σερβικές σημαίες και ψάλλοντας εθνικιστικά συνθήματα, έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τις αντιδράσεις στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Στο Σαράγεβο, επιζώντες της πολιορκίας και συγγενείς θυμάτων βλέπουν την τελετή ως μια δεύτερη πληγή, ενώ πολιτικοί αξιωματούχοι της χώρας κάνουν λόγο για «προσβολή στη μνήμη των αθώων» και «άρνηση της δικαιοσύνης». Η ένταση αυτή δεν είναι καινούργια, αλλά η κηδεία του Μλάντιτς τη φέρνει στην επιφάνεια με τον πιο άμεσο τρόπο, αναδεικνύοντας την αποτυχία της μεταπολεμικής συμφιλίωσης στην περιοχή.

Η στάση του Βελιγραδίου προκαλεί επίσης τριβές με τις Βρυξέλλες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, που έχει θέσει ως προϋπόθεση για την ένταξη της Σερβίας την πλήρη συνεργασία με τη διεθνή δικαιοσύνη και την καταδίκη των εγκλημάτων πολέμου, βλέπει την απόδοση τιμών σε έναν καταδικασμένο εγκληματία ως οπισθοδρόμηση. Η σερβική ηγεσία, από την πλευρά της, ισορροπεί μεταξύ της φιλοευρωπαϊκής ατζέντας και της εσωτερικής πολιτικής πίεσης από εθνικιστικούς κύκλους, οι οποίοι εξακολουθούν να βλέπουν τον Μλάντιτς ως σύμβολο αντίστασης, όχι ως ένοχο.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο Ράτκο Μλάντιτς καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου, συμπεριλαμβανομένης της σφαγής της Σρεμπρένιτσα και της πολιορκίας του Σαράγεβο.
• Η απόδοση τιμών ήρωα από το Βελιγράδι έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την επίσημη θέση της Ε.Ε., η οποία θεωρεί την ενέργεια ως πρόκληση και πλήγμα στη διαδικασία εξομάλυνσης των σχέσεων στα Δυτικά Βαλκάνια.
• Η τελετή αναμένεται να ενισχύσει τις εθνοτικές διαιρέσεις στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και να περιπλέξει περαιτέρω τις ήδη τεταμένες σχέσεις μεταξύ Σερβίας και Βοσνίας, καθώς και με το Κόσοβο.

Γιατί έχει σημασία: Η κηδεία του Μλάντιτς δεν είναι ένα απομονωμένο γεγονός. Αποτελεί ένα βαρόμετρο για το κατά πόσο τα Δυτικά Βαλκάνια έχουν πραγματικά ξεπεράσει το τραύμα των πολέων της δεκαετίας του '90. Η επιλογή του Βελιγραδίου να τιμήσει έναν καταδικασμένο για γενοκτονία στρατιωτικό δεν υπονομεύει μόνο την αξιοπιστία της διαδικασίας ένταξης στην Ε.Ε., αλλά στέλνει και ένα επικίνδυνο μήνυμα στις νεότερες γενιές: ότι ο εθνικισμός και η άρνηση της ιστορικής ευθύνης μπορούν να συνυπάρχουν με τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό. Η διεθνής κοινότητα και οι ηγέτες της περιοχής οφείλουν να αντιληφθούν ότι χωρίς ειλικρινή αντιμετώπιση του παρελθόντος, η σταθερότητα και η ειρήνη στην περιοχή θα παραμένουν πάντα εύθραυστες.