Το «παζάρι» ΗΠΑ και Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ – Η πρόταση για σταδιακή επίλυση της κρίσης, πρόκληση ποιος θα «κάψει» πρώτος το πλεονέκτημα

Lead: Μια νέα διπλωματική προσπάθεια βρίσκεται σε εξέλιξη μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, με επίκεντρο το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η Ναυτεμπορική, οι δύο πλευρές συνομιλούν σε νέα βάση, αναζητώντας έναν σταδιακό δρόμο εξόδου από την κρίση. Το στοίχημα, ωστόσο, δεν είναι τεχνικό αλλά πολιτικό: όποιος κινηθεί πρώτος προς μια συμβιβαστική λύση κινδυνεύει να εμφανιστεί ως ο χαμένος του «παζαριού».

Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν τον πιο κρίσιμο ενεργειακό διάδρομο του πλανήτη, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου. Η κρίση δεν είναι επομένως περιφερειακή υπόθεση, αλλά άμεσος παράγοντας διαμόρφωσης των τιμών ενέργειας, του πληθωρισμού και της ναυτιλιακής ασφάλειας. Η πρόταση για σταδιακή επίλυση προβλέπει, κατά τις ίδιες πηγές, αλληλοδιάδοχα βήματα: μερική χαλάρωση της πίεσης από τη μία πλευρά, αντίστοιχη διευκόλυνση της ναυσιπλοΐας από την άλλη, με χρονικά ορόσημα και μηχανισμούς επαλήθευσης.

Το πρόβλημα είναι ότι κάθε βήμα λειτουργεί ως μήνυμα ισχύος. Για την Ουάσινγκτον, οποιαδήποτε υποχώρηση ερμηνεύεται εσωτερικά ως αδυναμία απέναντι σε έναν αντισυμβαλλόμενο που χρησιμοποιεί τα Στενά ως μοχλό πίεσης. Για την Τεχεράνη, η εγκατάλειψη του πλεονεκτήματος χωρίς εγγυήσεις ισοδυναμεί με έκθεση σε νέες κυρώσεις. Έτσι, η διαπραγμάτευση μετατρέπεται σε παιχνίδι «ποιος θα κάψει πρώτος το χαρτί του» — και σε αυτό το παιχνίδι, ο χρόνος είναι ταυτόχρονα εργαλείο και κόστος.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Τα Στενά του Ορμούζ είναι ο βασικός δίαυλος μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως και οποιαδήποτε διατάραξη έχει άμεσο αντίκτυπο στις τιμές.
• Η συζήτηση για σταδιακή επίλυση προβλέπει αμοιβαία βήματα, με χρονικά ορόσημα και μηχανισμούς επαλήθευσης.
• Το πολιτικό κόστος της πρώτης υποχώρησης είναι τεράστιο και για τις δύο πλευρές, γεγονός που εξηγεί τη διστακτικότητα.

Γιατί έχει σημασία: Η έκβαση των συνομιλιών δεν αφορά μόνο τη Μέση Ανατολή. Από αυτήν εξαρτώνται οι τιμές της ενέργειας, η πορεία του πληθωρισμού και η σταθερότητα των διεθνών αγορών. Αν οι δύο πλευρές καταφέρουν να συμφωνήσουν σε ένα βήμα-βήμα σχέδιο, ανοίγει ένα παράθυρο αποκλιμάκωσης. Αν όχι, η κρίση θα συνεχίσει να λειτουργεί ως μόνιμη πηγή αβεβαιότητας για την παγκόσμια οικονομία.