«Κληρονομιά σε κίνδυνο – αναβίωση, ανθεκτικότητα, αναστοχασμός» | Οικονομία στο LivePress.gr

Lead: Για 30η συνεχή χρονιά, το Υπουργείο Πολιτισμού συμμετέχει ενεργά στον θεσμό των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς (ΕΗΠΚ), που φέτος πραγματοποιείται από τις 25 έως τις 27 Σεπτεμβρίου 2026, με κεντρικό θέμα «Κληρονομιά σε κίνδυνο – αναβίωση, ανθεκτικότητα, αναστοχασμός». Η επιλογή του θέματος δεν είναι τυχαία: έρχεται σε μια συγκυρία όπου η κλιματική κρίση, οι φυσικές καταστροφές, η εγκατάλειψη αλλά και η μαζική τουριστικοποίηση ασκούν πρωτοφανείς πιέσεις στα μνημεία και τους ιστορικούς τόπους της Ευρώπης. Η Ελλάδα, με ένα από τα πυκνότερα δίκτυα αρχαιολογικών χώρων παγκοσμίως, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης.

Ο φετινός θεματικός άξονας θέτει τρία διακριτά ερωτήματα: πώς αποκαθιστούμε ό,τι έχει πληγεί, πώς θωρακίζουμε ό,τι αντέχει ακόμη και πώς αξιολογούμε κριτικά τις πρακτικές του παρελθόντος. Η «αναβίωση» αφορά τόσο την υλική αποκατάσταση μνημείων όσο και την επανένταξή τους στην καθημερινή ζωή των τοπικών κοινωνιών. Η «ανθεκτικότητα» παραπέμπει σε σύγχρονες μεθόδους συντήρησης, στην ψηφιακή τεκμηρίωση και στη διαχείριση κινδύνων, από τις πυρκαγιές στην Αττική και την Εύβοια μέχρι τη διάβρωση των ακτών. Ο «αναστοχασμός», τέλος, καλεί σε επανεξέταση των μοντέλων διαχείρισης, συμπεριλαμβανομένης της σχέσης μεταξύ υπερτουρισμού και προστασίας της κληρονομιάς.

Για το Υπουργείο Πολιτισμού, η τριακονταετής παρουσία στον θεσμό λειτουργεί ως απόδειξη συνέχειας, αλλά και ως ευκαιρία για απολογισμό. Τα τελευταία χρόνια έχουν προχωρήσει προγράμματα ψηφιοποίησης, ενώ η χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης έχει κατευθυνθεί σε έργα αποκατάστασης και αντιπλημμυρικής θωράκισης αρχαιολογικών χώρων. Παράλληλα, όμως, παραμένουν ανοιχτά ζητήματα υποστελέχωσης των Εφορειών Αρχαιοτήτων, καθυστερήσεων στη συντήρηση και ελλιπούς σύνδεσης των μνημείων με τις τοπικές οικονομίες. Οι ΕΗΠΚ, με τη μαζική συμμετοχή σχολείων, συλλόγων και εθελοντών, λειτουργούν ως μηχανισμός ευαισθητοποίησης, αλλά δεν υποκαθιστούν τη διαρκή θεσμική μέριμνα.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Οι Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026 πραγματοποιούνται 25-27 Σεπτεμβρίου με θέμα «Κληρονομιά σε κίνδυνο – αναβίωση, ανθεκτικότητα, αναστοχασμός».
• Πρόκειται για την 30ή συνεχή ελληνική συμμετοχή στον θεσμό, που συνδιοργανώνεται από το Υπουργείο Πολιτισμού και το Συμβούλιο της Ευρώπης.
• Κεντρικά ζητήματα είναι η κλιματική ανθεκτικότητα των μνημείων, η ψηφιακή τεκμηρίωση και η ισορροπία μεταξύ τουριστικής αξιοποίησης και προστασίας.

Γιατί έχει σημασία: Η πολιτιστική κληρονομιά δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο της οικονομίας, αλλά παραγωγικό κεφάλαιο και συλλογική ταυτότητα. Σε μια εποχή που η κλιματική κρίση και η υπερεκμετάλλευση απειλούν ακόμη και μνημεία παγκόσμιας ακτινοβολίας, το ερώτημα δεν είναι αν θα επενδύσουμε στην προστασία τους, αλλά αν θα το κάνουμε εγκαίρως και με σχέδιο. Ο φετινός θεσμός υπενθυμίζει ότι η ανθεκτικότητα της κληρονομιάς είναι, τελικά, ανθεκτικότητα της ίδιας της κοινωνίας.