Μητσοτάκης για F-35 στην Τουρκία: Δεν βλέπω πώς θα ξεπεραστούν τα νομικά εμπόδια – Τι είπε για συμφωνία της Μέκκας και σχέση με Ισραήλ

Lead: Τη στιγμή που οι ελληνοτουρκικές σχέσεις δοκιμάζονται σε πολλαπλά επίπεδα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα από το βήμα της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης: η προοπτική προμήθειας των μαχητικών αεροσκαφών F-35 από την Τουρκία παραμένει εξαιρετικά αμφίβολη, καθώς τα νομικά εμπόδια που έχουν τεθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν φαίνεται να μπορούν να αρθούν εύκολα ή σύντομα. Η τοποθέτηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο όπου η Άγκυρα επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τον αμυντικό της ρόλο, ενώ παράλληλα αναδιατάσσονται οι ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Ο κ. Μητσοτάκης, ερωτηθείς σχετικά με το ενδεχόμενο να αποκτήσει η Τουρκία τα προηγμένα αμερικανικά μαχητικά πέμπτης γενιάς, υπήρξε κατηγορηματικός: «Δεν βλέπω πώς θα ξεπεραστούν τα νομικά εμπόδια». Η δήλωση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια διπλωματική διατύπωση, αλλά αντανακλά την πραγματικότητα του αμερικανικού δικαίου, το οποίο μετά την ένταξη της Τουρκίας στο ρωσικό σύστημα S-400 έχει ενεργοποιήσει τον νόμο CAATSA, που απαγορεύει ρητά την πώληση αμερικανικού αμυντικού υλικού αιχμής σε χώρες που συνεργάζονται με τη Ρωσία. Η ελληνική πλευρά παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς η όποια μεταβολή στο ισοζύγιο αεροπορικής ισχύος στο Αιγαίο έχει άμεσο αντίκτυπο στην εθνική ασφάλεια.

Το ενδιαφέρον, ωστόσο, επικεντρώθηκε και στη δεύτερη διάσταση της τοποθέτησης του πρωθυπουργού, ο οποίος αναφέρθηκε στη συμφωνία της Μέκκας και στην εν εξελίξει σχέση της Ελλάδας με το Ισραήλ. Η αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ιράν και Σαουδικής Αραβίας, με τη μεσολάβηση της Κίνας, και η υπογραφή συμφωνιών εξομάλυνσης στην περιοχή, δημιουργούν νέο γεωπολιτικό τοπίο. Ο κ. Μητσοτάκης, αναφερόμενος στη στρατηγική σύμπλευση Αθήνας-Ιερουσαλήμ, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα στηρίζει σταθερά το Ισραήλ, ενώ παράλληλα διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τον αραβικό κόσμο, επιδιώκοντας να λειτουργήσει ως πυλώνας σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η στάση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η Τουρκία επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως διαμεσολαβητή, γεγονός που η Αθήνα παρακολουθεί με επιφύλαξη.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η Τουρκία παραμένει εκτός προγράμματος F-35 λόγω της κατοχής των ρωσικών πυραύλων S-400, με τον νόμο CAATSA να λειτουργεί ως απαγορευτικός παράγοντας για οποιαδήποτε νέα αμερικανική πώληση.
• Η Ελλάδα έχει ήδη εντάξει τα πρώτα μαχητικά F-35 στον στόλο της, γεγονός που της προσδίδει ποιοτικό πλεονέκτημα στην περιοχή, το οποίο η κυβέρνηση δεν προτίθεται να διαπραγματευτεί.
• Η συμφωνία της Μέκκας και οι περιφερειακές ανακατατάξεις επαναφέρουν στο προσκήνιο τον ρόλο της Τουρκίας, ωστόσο η Αθήνα θεωρεί ότι η στρατηγική συμμαχία με το Ισραήλ και οι ισορροπίες με τα αραβικά κράτη αποτελούν ασφαλέστερη εγγύηση σταθερότητας.

Γιατί έχει σημασία: Η τοποθέτηση Μητσοτάκη δεν αποτελεί απλώς μια απάντηση σε ερώτηση δημοσιογράφου, αλλά ένα στρατηγικό μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση. Προς την Ουάσινγκτον, ότι η Ελλάδα παρακολουθεί στενά τις όποιες συζητήσεις για επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35, χωρίς να προτίθεται να αποδεχθεί αλλαγή των κανόνων που θα έθεταν σε κίνδυνο την αποτρεπτική της ικανότητα. Προς την Άγκυρα, ότι το νομικό πλαίσιο δεν είναι διαπραγματεύσιμο. Και προς την εσωτερική κοινή γνώμη, ότι η κυβέρνηση έχει σαφή εικόνα των περιφερειακών εξελίξεων, επιδιώκοντας να θωρακίσει τη χώρα απέναντι σε κάθε ενδεχόμενο, είτε αυτό αφορά την αεροπορική υπεροχή είτε τις γεωπολιτικές ισορροπίες σε μια περιοχή που αλλάζει ταχύτατα.