Τα Τίρανα «φλέγονται»: Γιατί ξεσηκώθηκαν οι φοιτητές (και) στην Αλβανία | Οικονομία στο LivePress.gr

Lead: Τα Τίρανα βρέθηκαν στο επίκεντρο ενός κύματος διαμαρτυριών που ξεκίνησε από φοιτητικές συγκεντρώσεις και κατέληξε σε εικόνες φωτιάς έξω από κυβερνητικά κτίρια και τράπεζες. Οι κινητοποιήσεις στην Αλβανία δεν είναι ένα μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά η κορύφωση μιας παρατεταμένης κοινωνικής δυσαρέσκειας για το κόστος των σπουδών, το ύψος των διδάκτρων και τις περιορισμένες προοπτικές απασχόλησης των νέων. Πίσω από τις εικόνες καταστροφής κρύβεται μια σύγκρουση που αφορά την ίδια τη σχέση της νέας γενιάς με το κράτος και την οικονομία.

Η αφετηρία των κινητοποιήσεων εντοπίζεται στη δυσαρέσκεια των φοιτητών για το κόστος διαβίωσης και τις αυξήσεις στα δίδακτρα, σε μια χώρα όπου ο μέσος μισθός παραμένει χαμηλός και η μετανάστευση των νέων πτυχιούχων έχει λάβει διαστάσεις διαρροής. Οι διαμαρτυρίες κλιμακώθηκαν όταν οι αρχές επέμειναν σε μια γραμμή διαχείρισης που χαρακτηρίστηκε αδιαλλαξία, με αποτέλεσμα η ένταση να μεταφερθεί από τα πανεπιστήμια στους δρόμους. Οι φωτιές σε κυβερνητικά κτίρια και τράπεζες έδωσαν στις κινητοποιήσεις διεθνή προβολή, αλλά παράλληλα άνοιξαν τη συζήτηση για τα όρια της διαμαρτυρίας και τον ρόλο των πολιτικών δυνάμεων που επιχειρούν να εκμεταλλευτούν το κλίμα. Οικονομικά, το ζήτημα δεν είναι μόνο τα δίδακτρα: η Αλβανία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε εμβάσματα και σε τομείς χαμηλής προστιθέμενης αξίας, ενώ το εκπαιδευτικό σύστημα δεν συνδέεται επαρκώς με την αγορά εργασίας. Έτσι, η φοιτητική διαμαρτυρία λειτουργεί ως καθρέφτης μιας ευρύτερης αποτυχίας να παραχθούν θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και να συγκρατηθεί το ανθρώπινο κεφάλαιο στη χώρα.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν από φοιτητικά αιτήματα για το κόστος σπουδών και διαβίωσης και κλιμακώθηκαν σε ευρύτερες αντιδράσεις κατά της κυβερνητικής πολιτικής.
• Οι εικόνες με φωτιές σε κυβερνητικά κτίρια και τράπεζες έδωσαν διεθνή διάσταση στις διαμαρτυρίες, εγείροντας ζητήματα για τη σταθερότητα και την εικόνα της χώρας.
• Η κρίση συνδέεται με δομικά οικονομικά προβλήματα: χαμηλούς μισθούς, υψηλή μετανάστευση νέων και αδυναμία του εκπαιδευτικού συστήματος να ανταποκριθεί στις ανάγκες της αγοράς.

Γιατί έχει σημασία: Η Αλβανία βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή, καθώς επιδιώκει ευρωπαϊκή προοπτική και οικονομική σύγκλιση, την ώρα που η νέα γενιά δηλώνει με τον πιο ηχηρό τρόπο ότι δεν βλέπει μέλλον στον τόπο της. Αν οι αρχές απαντήσουν μόνο με καταστολή, το πρόβλημα θα αναπαραχθεί και θα ενισχύσει τη μετανάστευση. Αν αντιθέτως υπάρξει ουσιαστικός διάλογος για το κόστος σπουδών, τους μισθούς και τις θέσεις εργασίας, οι σημερινές φωτιές μπορούν να μετατραπούν σε αφετηρία μεταρρυθμίσεων. Το στοίχημα δεν αφορά μόνο τα Τίρανα, αλλά τη συνοχή ολόκληρης της περιοχής των Δυτικών Βαλκανίων.