Κίνδυνος αποφυγής ευρωπαϊκών λιμένων λόγω του κόστους των εκπομπών | Οικονομία στο LivePress.gr

Lead: Σοβαρές προειδοποιήσεις για τον κίνδυνο αποφυγής των ευρωπαϊκών λιμένων από τις ναυτιλιακές εταιρείες διατυπώνει ο δρ Μανώλης Κοτζαμπασάκης, δικηγόρος και ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Groningen, με αφορμή την επικείμενη ένταξη της ναυτιλίας στο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας εκπομπών. Το αυξημένο κόστος συμμόρφωσης ενδέχεται να ωθήσει τους πλοιοκτήτες σε αναζήτηση εναλλακτικών διαδρομών, με άμεσες συνέπειες για την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών και ευρωπαϊκών λιμανιών.

Από το 2026, η ναυτιλία υπάγεται σταδιακά στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU ETS), μια αλλαγή που μεταβάλλει ριζικά το λειτουργικό κόστος των θαλάσσιων μεταφορών. Οι ναυτιλιακές εταιρείες θα υποχρεούνται να αγοράζουν δικαιώματα εκπομπών για τα ταξίδια εντός ευρωπαϊκών υδάτων, ενώ το μέτρο επεκτείνεται και σε πλοία μεγαλύτερα των 5.000 κόκκων ολικής χωρητικότητας. Όπως επισημαίνει ο δρ Κοτζαμπασάκης, το πρόσθετο αυτό κόστος δημιουργεί ισχυρό κίνητρο για «αποφυγή» των ευρωπαϊκών κόμβων, καθώς οι εταιρείες μπορούν να μεταφέρουν τα φορτία τους σε λιμάνια εκτός ΕΕ, όπως η Τουρκία ή η Βόρεια Αφρική, και να τα διοχετεύουν στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω οδικών ή σιδηροδρομικών μεταφορών. Η πρακτική αυτή, γνωστή ως «carbon leakage», υπονομεύει τον περιβαλλοντικό στόχο του μέτρου, καθώς οι εκπομπές απλώς μετατοπίζονται γεωγραφικά αντί να μειώνονται.

Οι επιπτώσεις για την Ελλάδα, μια χώρα με ισχυρή ναυτιλιακή παράδοση και στρατηγικής σημασίας λιμάνια όπως ο Πειραιάς και η Θεσσαλονίκη, είναι δυνητικά σοβαρές. Η μείωση της κίνησης στους ευρωπαϊκούς κόμβους συνεπάγεται απώλεια εσόδων, λιγότερες θέσεις εργασίας και αποδυνάμωση της εφοδιαστικής αλυσίδας. Παράλληλα, οι ευρωπαίοι πλοιοκτήτες αντιμετωπίζουν άνισο ανταγωνισμό από πλοία τρίτων χωρών, τα οποία δεν υπόκεινται στους ίδιους περιβαλλοντικούς περιορισμούς. Ο δρ Κοτζαμπασάκης τονίζει την ανάγκη για συντονισμένη δράση σε διεθνές επίπεδο, ώστε να αποτραπεί ο κατακερματισμός της παγκόσμιας ναυτιλιακής αγοράς και να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των κλιματικών πολιτικών.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Από το 2026, τα πλοία άνω των 5.000 κόκκων ολικής χωρητικότητας εντάσσονται στο EU ETS, με σταδιακή εφαρμογή έως το 2027.
• Ο κίνδυνος «διαρροής άνθρακα» απειλεί την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών λιμανιών, καθώς οι εταιρείες μπορούν να επιλέξουν κόμβους εκτός ΕΕ.
• Η Ελλάδα, ως κορυφαία ναυτιλιακή δύναμη, είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη στις συνέπειες της αλλαγής των διαδρομών.

Γιατί έχει σημασία: Η μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών είναι αναγκαία, αλλά ο σχεδιασμός της οφείλει να λαμβάνει υπόψη τις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας. Χωρίς διεθνή συντονισμό, τα ευρωπαϊκά μέτρα κινδυνεύουν να πλήξουν την ίδια τη ναυτιλία που επιδιώκουν να εκσυγχρονίσουν, μεταθέτοντας απλώς το πρόβλημα εκτός των συνόρων της Ένωσης.