Κόντρα Βίσση – Καρβέλα: Δε θα τραγουδήσει ποτέ ξανά η ερμηνεύτρια live τις δημιουργίες του; Τι λέει ο νόμος

Lead: Η δημόσια αντιπαράθεση ανάμεσα στην Άννα Βίσση και τον Νίκο Καρβέλα δεν είναι απλώς ένα ακόμη καλλιτεχνικό «διαζύγιο» στα φώτα της δημοσιότητας. Το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον δεν αφορά το συναισθηματικό υπόβαθρο της ρήξης, αλλά ένα καθαρά πρακτικό και νομικό ζήτημα: μπορεί η ερμηνεύτρια να ερμηνεύσει ξανά live τα τραγούδια που υπογράφει ο πρώην συνεργάτης και σύζυγός της; Η απάντηση δεν είναι ούτε αυτονόητη ούτε απλή, καθώς τα πνευματικά δικαιώματα των τραγουδιών ανήκουν κατά κύριο λόγο στον δημιουργό τους, δηλαδή στον στιχουργό και συνθέτη.

Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία περί πνευματικής ιδιοκτησίας, ο δημιουργός ενός μουσικού έργου διατηρεί το ηθικό και περιουσιακό δικαίωμα επί του έργου του. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε δημόσια εκτέλεση – είτε σε συναυλία είτε σε τηλεοπτική εμφάνιση – απαιτεί άδεια από τον δικαιούχο, εκτός εάν υπάρχει προηγούμενη συμφωνία που παραχωρεί το σχετικό δικαίωμα. Στην περίπτωση Βίσση – Καρβέλα, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν υπάρχει εν ισχύ σύμβαση που να καλύπτει τις ζωντανές ερμηνείες. Εάν η συνεργασία τους είχε συνοδευτεί από συμβόλαιο αποκλειστικότητας ή παραχώρησης δικαιωμάτων, τότε η Βίσση ενδέχεται να μπορεί να ερμηνεύει το ρεπερτόριο, εκτός αν ο Καρβέλας έχει καταγγείλει τη συμφωνία. Σε αντίθετη περίπτωση, ο δημιουργός μπορεί να απαγορεύσει τη χρήση των έργων του, ακόμη και αν αυτά έχουν ταυτιστεί με τη φωνή της ερμηνεύτριας.

Η κατάσταση περιπλέκεται από το γεγονός ότι πολλά από τα τραγούδια τους αποτελούν μέρος της συλλογικής μνήμης και του ελληνικού μουσικού πολιτισμού. Ωστόσο, το συναίσθημα του κοινού δεν υπερισχύει του νόμου. Ο Καρβέλας, ως δημιουργός, έχει το νόμιμο δικαίωμα να αρνηθεί την παραχώρηση άδειας, εφόσον δεν υπάρχει δεσμευτική συμφωνία. Από την άλλη, η Βίσση θα μπορούσε να επικαλεστεί το δικαίωμα στην προσωπική της καλλιτεχνική ταυτότητα, αλλά αυτό δεν της εξασφαλίζει αυτόματα πρόσβαση στο ρεπερτόριο. Στην πράξη, μια τέτοια διαμάχη οδηγείται συνήθως σε διαπραγματεύσεις ή δικαστήρια, με τον νόμο να είναι σαφής: χωρίς άδεια, η δημόσια εκτέλεση είναι παράνομη.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Τα πνευματικά δικαιώματα των τραγουδιών ανήκουν στον δημιουργό, όχι στον ερμηνευτή, εκτός αν έχει υπογραφεί σχετική παραχώρηση.
• Η δημόσια εκτέλεση ενός έργου χωρίς άδεια συνιστά παραβίαση της νομοθεσίας περί πνευματικής ιδιοκτησίας.
• Το κοινό μπορεί να ταυτίζει τα τραγούδια με τη Βίσση, αλλά αυτό δεν της δίνει νομικό δικαίωμα να τα ερμηνεύει live χωρίς τη συγκατάθεση του Καρβέλα.

Γιατί έχει σημασία: Η υπόθεση αυτή αναδεικνύει τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην καλλιτεχνική κληρονομιά και στα νομικά δικαιώματα. Δεν πρόκειται απλώς για μια προσωπική κόντρα, αλλά για ένα ζήτημα που αγγίζει κάθε δημιουργό και ερμηνευτή στην ελληνική μουσική βιομηχανία. Εάν η Βίσση στερηθεί το δικαίωμα να τραγουδάει ζωντανά τα τραγούδια του Καρβέλα, τότε ανοίγει ο δρόμος για ανάλογες διεκδικήσεις στο μέλλον, με σοβαρές συνέπειες για τον τρόπο που λειτουργούν οι ζωντανές εμφανίσεις και οι συναυλίες στη χώρα.