Ο Τούρκος υπουργός Πολιτισμού επιβεβαίωσε την ύπαρξη τούνελ 9 χιλιομέτρων κάτω από την Αγία Σοφία

Lead: Μια αποκάλυψη που πυροδοτεί συζητήσεις για την πολιτιστική κληρονομιά και τη γεωπολιτική της Αγίας Σοφίας ήρθε στο φως, καθώς ο Τούρκος υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, επιβεβαίωσε την ύπαρξη σήραγγας μήκους εννέα χιλιομέτρων κάτω από το εμβληματικό μνημείο. Η δήλωση, που μεταδόθηκε από το Πρώτο Θέμα, ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στις έρευνες για τα υπόγεια μυστικά του μνημείου, αλλά και στις προθέσεις της τουρκικής κυβέρνησης σχετικά με την αξιοποίησή του.

Η αναφορά του Ερσόι δεν περιορίστηκε στην απλή επιβεβαίωση της ύπαρξης της σήραγγας. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά, «Μόλις ολοκληρωθούν οι εργασίες, μπορούμε να αξιολογήσουμε το άνοιγμα των κατάλληλων και ασφαλών τμημάτων για τους επισκέπτες». Η τοποθέτηση αυτή υποδηλώνει ότι οι αρχές εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο να εντάξουν τη σήραγγα στην τουριστική εμπειρία του μνημείου, κάτι που θα μπορούσε να προσελκύσει εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως. Ωστόσο, εγείρει και ερωτήματα για τη μεθοδολογία των εργασιών, τη στατικότητα του χώρου και τον βαθμό στον οποίο οι επεμβάσεις σέβονται την ιστορική και αρχαιολογική αξία του μνημείου. Η Αγία Σοφία, μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, έχει περάσει από πολλαπλές φάσεις – από βυζαντινή βασιλική σε οθωμανικό τζαμί και, πρόσφατα, ξανά σε τζαμί με παράλληλη λειτουργία ως χώρος πολιτιστικής κληρονομιάς. Κάθε νέα αποκάλυψη για τα υπόγεια τούνελ της προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο πολυπλοκότητας στη διαχείρισή της. Οι σήραγγες, σύμφωνα με ιστορικές πηγές, πιθανόν εξυπηρετούσαν υδραυλικούς ή αμυντικούς σκοπούς κατά την αρχαιότητα, ενώ ορισμένες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για δίκτυα που συνέδεαν τον ναό με το Μεγάλο Παλάτι και άλλα σημεία της Κωνσταντινούπολης. Η επιβεβαίωση του Ερσόι, επομένως, δεν είναι απλώς μια αρχαιολογική είδηση· είναι μια πολιτική δήλωση που δείχνει τη βούληση της Άγκυρας να ελέγξει και να εκμεταλλευτεί την πολιτιστική κληρονομιά ως εργαλείο τουριστικής και εθνικής αφήγησης.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η σήραγγα εκτιμάται σε μήκος εννέα χιλιομέτρων και βρίσκεται κάτω από την Αγία Σοφία, σύμφωνα με δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Πολιτισμού.
• Ο υπουργός άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να δοθούν στο κοινό προσβάσιμα τμήματα, εφόσον ολοκληρωθούν οι εργασίες και διασφαλιστεί η ασφάλεια.
• Η Αγία Σοφία είναι μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς και κάθε επέμβαση σε αυτήν προσελκύει διεθνή προσοχή και αντιδράσεις.

Γιατί έχει σημασία: Η αποκάλυψη της σήραγγας δεν αφορά μόνο την αρχαιολογία. Αγγίζει ζητήματα διαχείρισης της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, διαφάνειας στις εργασίες συντήρησης και πολιτικής χρήσης ενός συμβόλου που ξεπερνά τα σύνορα της Τουρκίας. Εάν η Άγκυρα προχωρήσει σε άνοιγμα της σήραγγας χωρίς διεθνή αρχαιολογική εποπτεία, οι αντιδράσεις από την UNESCO και την επιστημονική κοινότητα είναι πιθανές. Ταυτόχρονα, η κίνηση αυτή μπορεί να ενισχύσει τον τουριστικό χαρακτήρα της Αγίας Σοφίας, αλλά και να τροφοδοτήσει συζητήσεις για το κατά πόσο η πολιτιστική κληρονομιά μετατρέπεται σε εργαλείο εθνικής προβολής. Το σίγουρο είναι ότι το υπόγειο δίκτυο της Αγίας Σοφίας παύει να είναι θρύλος και γίνεται μέρος της δημόσιας συζήτησης – με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ιστορία, την πολιτική και τον τουρισμό.