Οι τιμωροί των ομολόγων παραμονεύουν | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο, απειλητικό σύνδρομο: την επιστροφή των «τιμωρών» των αγορών. Μετά από μια δεκαετία άφθονης ρευστότητας και μηδενικών επιτοκίων, οι επενδυτές επαναξιολογούν με δριμύτητα τη βιωσιμότητα του χρέους ακόμη και ισχυρών οικονομιών, τιμωρώντας όσες παρουσιάζουν μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα και εκτροχιασμένα χρέη. Το στοίχημα πλέον δεν είναι η ανάπτυξη, αλλά η αξιοπιστία των κρατικών προϋπολογισμών.

Η αγορά ομολόγων, που για χρόνια θεωρούνταν ο «ήπιος» χρηματοδότης των κρατών, έχει μετατραπεί σε ένα αυστηρό δικαστήριο. Χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Γαλλία, ακόμη και η Ιαπωνία, οι οποίες παραδοσιακά θεωρούνταν ασφαλή καταφύγια, βλέπουν τα spreads να διευρύνονται και τα κόστη δανεισμού να αυξάνονται κατακόρυφα. Η αιτία είναι κοινή: τα πρωτοφανή δημοσιονομικά ελλείμματα, που διογκώθηκαν από τις πανδημικές δαπάνες, τις ενεργειακές κρίσεις και τις γεωπολιτικές αναταράξεις, δεν έχουν συνοδευτεί από αντίστοιχα μεταρρυθμιστικά προγράμματα. Οι επενδυτές, έχοντας ζήσει την εμπειρία της ελληνικής κρίσης και άλλων περιφερειακών αποτυχιών, δεν διστάζουν πλέον να απαιτήσουν υψηλότερα ασφάλιστρα κινδύνου, αμφισβητώντας την ικανότητα των κρατών να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους χωρίς νέες νομισματικές παρεμβάσεις.

Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι οι κεντρικές τράπεζες, με επικεφαλής την ΕΚΤ και τη Fed, έχουν αποσύρει το «δίχτυ ασφαλείας» των ποσοτικών χαλαρώσεων. Η νομισματική σύσφιγξη, που ξεκίνησε για να τιθασεύσει τον πληθωρισμό, απογυμνώνει τα κράτη από την προστασία που τους παρείχε η απεριόριστη ρευστότητα. Σε αυτό το νέο περιβάλλον, κάθε δημοσιονομική χαλάρωση, κάθε καθυστέρηση στην εξυγίανση, αντιμετωπίζεται ως ένδειξη αδυναμίας. Η Ιταλία και η Ισπανία, παρά την ανάπτυξή τους, παραμένουν στο επίκεντρο, ενώ το Βερολίνο, με την αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία, επωφελείται από μια «φυγή προς την ποιότητα» που δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο τη θέση των νοτίων εταίρων.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων δεν είναι πλέον μεμονωμένο φαινόμενο των αδύναμων οικονομιών, αλλά πλήττει και ισχυρά κράτη με δημοσιονομική χαλάρωση.
• Οι κεντρικές τράπεζες έχουν χάσει τη δυνατότητα να στηρίζουν ανεξέλεγκτα τα κρατικά χρέη, καθώς ο πληθωρισμός και η σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος αποτελούν προτεραιότητες.
• Η δημοσιονομική πειθαρχία και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις επιστρέφουν ως μονόδρομος για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των αγορών, με τις χώρες του Νότου να βρίσκονται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση.

Γιατί έχει σημασία: Η επιστροφή των «τιμωρών» σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής όπου το χρήμα ήταν «φθηνό» και η πολιτική ανοχή στα ελλείμματα ήταν ο κανόνας. Για την Ελλάδα, που έχει ήδη βιώσει την οδυνηρή εμπειρία της κρίσης χρέους, το μήνυμα είναι σαφές: η δημοσιονομική σοβαρότητα δεν αποτελεί επιλογή, αλλά προϋπόθεση επιβίωσης. Σε ένα περιβάλλον όπου οι αγορές δεν διστάζουν να τιμωρήσουν ακόμη και τους ισχυρούς, η παραμικρή απόκλιση από τον δρόμο της σταθερότητας μπορεί να πυροδοτήσει ανεξέλεγκτες εξελίξεις, με ολέθριες συνέπειες για την κοινωνική συνοχή και την ανάπτυξη.