Ιδεολογήματα και άλλα τινά δεινά | Οικονομία στο LivePress.gr

Lead: Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ δεν αποτελεί απλώς μια πολιτική αλλαγή· συνιστά δομική δοκιμασία για τη διεθνή οικονομική αρχιτεκτονική. Η πρώτη του θητεία είχε αναστατώσει τη διεθνή σκηνή, αλλά τότε ο Πρόεδρος διέθετε μια ομάδα αξιωματούχων που, τηρουμένων των αναλογιών, λειτουργούσαν ως ανάχωμα σε επικίνδυνες καταστάσεις. Σήμερα, το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξουν αναταράξεις, αλλά αν υπάρχουν ακόμη θεσμικά αντίβαρα ικανά να τις μετριάσουν.

Η οικονομική πολιτική της νέας διακυβέρνησης κινείται σε δύο άξονες που αλληλοενισχύονται: την επιθετική δασμολογική προστασία και τη δημοσιονομική επέκταση μέσω φορολογικών περικοπών. Στη θεωρία, οι δύο αυτές κατευθύνσεις είναι αντιφατικές, καθώς οι δασμοί αυξάνουν το κόστος εισαγωγών και τροφοδοτούν πληθωριστικές πιέσεις, ενώ οι περικοπές φόρων διευρύνουν το έλλειμμα. Στην πράξη, η αγορά ομολόγων έχει αρχίσει να τιμολογεί υψηλότερο κίνδυνο για το αμερικανικό χρέος, με τις αποδόσεις των δεκαετών τίτλων να κινούνται ανοδικά και το δολάριο να εμφανίζει μεταβλητότητα. Οι εμπορικοί εταίροι, από την Ευρωπαϊκή Ένωση έως την Κίνα, προετοιμάζονται για αντίποινα, ενώ οι πολυεθνικές επιχειρήσεις επανεξετάζουν τις αλυσίδες εφοδιασμού τους. Το κρίσιμο σημείο δεν είναι τόσο το ύψος των δασμών όσο η αβεβαιότητα που παράγουν· η αβεβαιότητα αυτή μεταφράζεται σε αναβολή επενδύσεων και αύξηση του κόστους κεφαλαίου παγκοσμίως.

Την ίδια στιγμή, το εσωτερικό θεσμικό τοπίο έχει μεταβληθεί. Στελέχη που λειτουργούσαν ως σταθεροποιητικοί παράγοντες στην πρώτη θητεία έχουν αποχωρήσει ή περιθωριοποιηθεί, ενώ η διοίκηση φαίνεται λιγότερο πρόθυμη να ακούσει τεχνοκρατικές επιφυλάξεις. Αυτό σημαίνει ότι οι αγορές θα κληθούν να λειτουργήσουν ως ο βασικός μηχανισμός πειθάρχησης, μέσω της αντίδρασης των spreads, των νομισμάτων και των ροών κεφαλαίων. Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, με υψηλό δημόσιο χρέος και εξάρτηση από τις εισαγωγές ενέργειας, η παρατεταμένη αστάθεια στις αγορές δεν είναι αφηρημένη απειλή· μεταφράζεται σε ακριβότερο δανεισμό και ανατιμήσεις σε βασικά αγαθά.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Οι νέοι δασμοί και οι φορολογικές περικοπές συνδυάζονται σε ένα μείγμα που αυξάνει ταυτόχρονα τον πληθωρισμό και το δημόσιο έλλειμμα, πιέζοντας τις αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων.
• Η αποδυνάμωση των τεχνοκρατών εντός της αμερικανικής διοίκησης μειώνει τα εσωτερικά αντίβαρα, μετατοπίζοντας το βάρος της πειθάρχησης στις αγορές.
• Για την ελληνική οικονομία, η παρατεταμένη διεθνής μεταβλητότητα σημαίνει ακριβότερο κρατικό δανεισμό και αυξημένο κόστος ενέργειας και εισαγόμενων αγαθών.

Γιατί έχει σημασία: Η συζήτηση για τα ιδεολογήματα της νέας αμερικανικής ηγεσίας δεν είναι άσκηση πολιτικής ανάλυσης· είναι άσκηση διαχείρισης κινδύνου. Όταν τα θεσμικά αντίβαρα υποχωρούν, η οικονομική πολιτική παύει να είναι προβλέψιμη και η αστάθεια γίνεται το κυρίαρχο χαρακτηριστικό του διεθνούς περιβάλλοντος. Για τις χώρες της περιφέρειας, η πρόκληση είναι να θωρακιστούν πριν, όχι αφού, οι πιέσεις μεταφραστούν σε κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.