Η πρώην πρόεδρος της Χολής απέσυρε την υποψηφιότητά της για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ

Lead: Η Μισέλ Μπατσελέτ, πρώην πρόεδρος της Χιλής και επί σειρά ετών κορυφαίο στέλεχος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, απέσυρε την υποψηφιότητά της για τη θέση του Γενικού Γραμματέα, ανοίγοντας νέο κύκλο διεργασιών στην κούρσα διαδοχής του Αντόνιο Γκουτέρες. Η απόφασή της, όπως η ίδια δηλώνει, ελήφθη με στόχο να μην αποδυναμωθεί η διεκδίκηση μιας γυναίκας από τη Λατινική Αμερική για την ηγεσία των Ηνωμένων Εθνών.

Η κίνηση της Μπατσελέτ δεν αποτελεί απλή παραίτηση από μια προσωπική φιλοδοξία. Λειτουργεί ως πολιτική δήλωση μέσα σε έναν θεσμό που έχει επικριθεί κατ’ επανάληψη για την έμφυλη και γεωγραφική ανισορροπία στην κορυφή της ιεραρχίας του. Από την ίδρυση του ΟΗΕ, καμία γυναίκα δεν έχει αναλάβει τη θέση του Γενικού Γραμματέα, ενώ η Λατινική Αμερική και η Καραϊβική διεκδικούν εδώ και χρόνια μεγαλύτερη εκπροσώπηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας και στη γραμματεία. Η πρώην πρόεδρος της Χιλής επένδυσε στην ιδέα ότι η επόμενη θητεία πρέπει να σηματοδοτήσει μια τομή, τόσο ως προς το φύλο όσο και ως προς την περιφερειακή εκπροσώπηση.

Η απόσυρσή της, ωστόσο, αφήνει ανοιχτά ερωτήματα. Πρώτον, δεν είναι σαφές ποια προσωπικότητα θα συσπειρώσει τη στήριξη των κρατών της περιοχής. Δεύτερον, η ίδια η διαδικασία επιλογής παραμένει άκρως συγκεντρωτική: το Συμβούλιο Ασφαλείας, και ιδίως τα πέντε μόνιμα μέλη, διατηρούν τον καθοριστικό ρόλο, με τη Γενική Συνέλευση να έχει τυπικά μόνο εγκριτική αρμοδιότητα. Τρίτον, η κίνηση της Μπατσελέτ μπορεί να ερμηνευθεί και ως έμμεση πίεση προς τις μεγάλες δυνάμεις να μην εγκαταλείψουν την υπόσχεση για μια γυναίκα υποψήφια, την ώρα που ορισμένα κράτη φαίνεται να προκρίνουν πιο «ασφαλείς» ή ουδέτερες επιλογές.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η Μισέλ Μπατσελέτ έχει διατελέσει πρόεδρος της Χιλής και Ύπατη Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, με διεθνές κύρος και εμπειρία στη διακυβέρνηση.
• Η θέση του Γενικού Γραμματέα δεν έχει ποτέ καταληφθεί από γυναίκα, ενώ η εκλογή γίνεται μέσω άτυπων διαβουλεύσεων στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
• Η Λατινική Αμερική διεκδικεί διαχρονικά μεγαλύτερη εκπροσώπηση στα κορυφαία όργανα του ΟΗΕ, επικαλούμενη τη γεωγραφική ισορροπία.

Γιατί έχει σημασία: Η απόσυρση της Μπατσελέτ δεν κλείνει απλώς μια υποψηφιότητα, αλλά φωτίζει το διακύβευμα της επόμενης ηγεσίας του ΟΗΕ. Αν η διαδικασία καταλήξει ξανά σε άνδρα υποψήφιο από την ίδια γεωγραφική ζώνη ή σε μια επιλογή χαμηλών πολιτικών προσδοκιών, θα ενισχυθεί η κριτική ότι ο οργανισμός αναπαράγει παγιωμένες ισορροπίες αντί να τις αμφισβητεί. Η απόφασή της, επομένως, λειτουργεί ως καθρέφτης των προτεραιοτήτων των κρατών-μελών και ως δοκιμασία για τη δέσμευσή τους στη διεκδίκηση μιας πιο αντιπροσωπευτικής παγκόσμιας διακυβέρνησης.