Τουρκία: Ουκρανία και Ρωσία έχουν θέσεις που «δύσκολα συμβιβάζονται» προς μια συμφωνία για να σταματήσουν οι επιθέσεις σε πλοία στη Μαύρη Θάλασσα

Lead: Η Τουρκία επιβεβαιώνει αυτό που οι αγορές φοβούνται εδώ και μήνες: οι διαπραγματεύσεις για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα έχουν προσκρούσει σε αγεφύρωτες διαφορές μεταξύ Μόσχας και Κιέβου. Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε ότι οι θέσεις των δύο πλευρών «δύσκολα συμβιβάζονται», βάζοντας φρένο στις ελπίδες για άμεση συμφωνία που θα σταματήσει τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και θα αποκαταστήσει την ομαλότητα στις εξαγωγές σιτηρών και άλλων βασικών προϊόντων.

Η δήλωση Φιντάν δεν είναι απλή διπλωματική παρατήρηση. Η Άγκυρα λειτουργεί εδώ και καιρό ως ο βασικός διαμεσολαβητής στη Μαύρη Θάλασσα, έχοντας μεσολαβήσει στην Πρωτοβουλία για τα Σιτηρά του 2022 και διατηρώντας ανοιχτούς διαύλους και με τις δύο πλευρές. Το ότι η τουρκική πλευρά μιλά πλέον ανοιχτά για «δύσκολο συμβιβασμό» υποδηλώνει ότι οι συζητήσεις δεν βρίσκονται απλώς σε τέλμα, αλλά ότι τα βασικά αιτήματα των δύο μερών είναι δομικά ασύμβατα. Η Ρωσία επιδιώκει εγγυήσεις ότι οι κυρώσεις δεν θα πλήξουν τις δικές της εξαγωγές και ότι οι έλεγχοι στα πλοία που προσεγγίζουν ουκρανικά λιμάνια θα χαλαρώσουν υπό ρωσικό έλεγχο. Η Ουκρανία, από την πλευρά της, απαιτεί την αποχώρηση του ρωσικού στόλου από περιοχές από τις οποίες εξαπολύονται επιθέσεις και τη διεθνή εποπτεία των διαδρομών, κάτι που η Μόσχα απορρίπτει ως αμφισβήτηση της κυριαρχίας της στην περιοχή.

Το οικονομικό διακύβευμα είναι τεράστιο. Η Μαύρη Θάλασσα αποτελεί διάδρομο για εκατομμύρια τόνους σιτηρών, ηλιέλαιου και λιπασμάτων που τροφοδοτούν αγορές από τη Βόρεια Αφρική έως τη Νοτιοανατολική Ασία. Κάθε ναυτικό επεισόδιο αυξάνει τα ασφάλιστρα κινδύνου, εκτοξεύει το κόστος μεταφοράς και πιέζει προς τα πάνω τις τιμές των τροφίμων, με τις αναδυόμενες οικονομίες να πλήττονται δυσανάλογα. Παράλληλα, οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία λειτουργούν ως άτυπη επέκταση του πολέμου στη θάλασσα, μετατρέποντας μια εμπορική διαδρομή σε πεδίο στρατιωτικής αντιπαράθεσης.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η Τουρκία παραμένει ο μόνος αξιόπιστος διαμεσολαβητής, αλλά η επιρροή της έχει όρια όταν τα συμφέροντα Μόσχας και Κιέβου συγκρούονται άμεσα.
• Χωρίς συμφωνία, οι ναυτιλιακές εταιρείες θα συνεχίσουν να αποφεύγουν επικίνδυνες διαδρομές, αυξάνοντας το κόστος για τους καταναλωτές παγκοσμίως.
• Η αποτυχία των συνομιλιών ενισχύει το σενάριο παρατεταμένης αστάθειας στην περιοχή, με τον κίνδυνο κλιμάκωσης να παραμένει ανοιχτός.

Γιατί έχει σημασία: Η Μαύρη Θάλασσα δεν είναι απλώς ένα περιφερειακό ζήτημα. Είναι κόμβος της παγκόσμιας επισιτιστικής ασφάλειας και δείκτης της ικανότητας της διεθνούς κοινότητας να περιορίσει τις συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία. Όσο οι θέσεις παραμένουν ασυμβίβαστες, οι αγορές θα τιμολογούν τον κίνδυνο, οι τιμές των τροφίμων θα παραμένουν ευμετάβλητες και η διπλωματία θα συνεχίζει να κινείται στο όριο μεταξύ εκεχειρίας και νέας κλιμάκωσης.