Τομ Μπάρακ: Υπάρχει καλή χημεία μεταξύ Ερντογάν και Τραμπ – Στρατηγικός εταίρος των ΗΠΑ η Τουρκία

Lead: Τη στρατηγική σημασία της Τουρκίας για τις Ηνωμένες Πολιτείες επανέφερε στο προσκήνιο ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ, ο οποίος έκανε λόγο για «καλή χημεία» μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, υπογραμμίζοντας παράλληλα τον ρόλο της Άγκυρας ως στρατηγικού εταίρου της Ουάσιγκτον. Οι δηλώσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις των δύο χωρών ταλαντεύονται ανάμεσα στη συνεργασία και τις εντάσεις, με φόντο τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή, τον πόλεμο στην Ουκρανία και την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.

Η αναφορά του Αμερικανού πρεσβευτή στη «χημεία» μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν δεν είναι απλή διπλωματική ευγένεια. Αποτυπώνει μια πραγματικότητα που διαμορφώθηκε κατά την πρώτη θητεία του Αμερικανού προέδρου, όταν οι δύο ηγέτες ανέπτυξαν στενή προσωπική σχέση, παρά τις συχνές θεσμικές τριβές μεταξύ των δύο κρατών. Η προσωπική διπλωματία λειτούργησε ως δίαυλος αποκλιμάκωσης σε κρίσιμες στιγμές, όπως η τουρκική εισβολή στη βόρεια Συρία και η αγορά των ρωσικών συστημάτων S-400. Σήμερα, με τις ΗΠΑ να επιδιώκουν την επαναφορά της σταθερότητας στην περιοχή και την Τουρκία να αναζητά ευρωπαϊκά και δυτικά αντισταθμίσματα απέναντι στη Ρωσία, η σχέση αυτή αποκτά νέα βαρύτητα.

Παράλληλα, ο χαρακτηρισμός της Τουρκίας ως στρατηγικού εταίρου υποδηλώνει ότι η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να την αντιμετωπίζει ως απαραίτητο σύμμαχο στο ΝΑΤΟ, παρά τις διαφωνίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα, την Κύπρο και την πολιτική στην Ανατολική Μεσόγειο. Η γεωγραφική θέση της Τουρκίας, ο έλεγχος των στενών του Βοσπόρου και η επιρροή της στον μουσουλμανικό κόσμο την καθιστούν αναντικατάστατο εταίρο σε ζητήματα ασφάλειας, μεταναστευτικής διαχείρισης και ενεργειακών διαδρομών. Για την Άγκυρα, η επένδυση στη σχέση με την Ουάσιγκτον λειτουργεί ως μοχλός ενίσχυσης της διαπραγματευτικής της θέσης έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, δήλωσε ότι υπάρχει καλή χημεία μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν, ενισχύοντας το αφήγημα της προσωπικής διπλωματίας.
• Η Ουάσιγκτον χαρακτηρίζει την Τουρκία στρατηγικό εταίρο, παρά τις διαφορές σε ζητήματα όπως τα S-400, η Συρία και η Ανατολική Μεσόγειος.
• Η σχέση Τραμπ-Ερντογάν λειτουργεί ως δίαυλος αποκλιμάκωσης, αλλά δεν εξαλείφει τις θεσμικές και γεωπολιτικές αντιθέσεις μεταξύ των δύο χωρών.

Γιατί έχει σημασία: Η δήλωση Μπάρακ καταδεικνύει ότι η Ουάσιγκτον επιλέγει τη σταθερότητα στη σχέση με την Άγκυρα, αντί της πλήρους αποξένωσης, σε μια συγκυρία που η Τουρκία ισορροπεί ανάμεσα στη Δύση και τη Ρωσία. Για την Ελλάδα και την Κύπρο, η ενίσχυση αυτής της σχέσης σημαίνει ότι οι τουρκικές θέσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο αποκτούν μεγαλύτερο διπλωματικό βάρος, καθιστώντας αναγκαία την ενεργότερη ευρωπαϊκή και αμερικανική εμπλοκή για την προάσπιση των ελληνικών συμφερόντων. Η εξέλιξη αυτή υπενθυμίζει ότι η γεωπολιτική ισορροπία στην περιοχή παραμένει ρευστή και απαιτεί διαρκή εγρήγορση.