Ψευδοεπιστήμη | Οικονομία στο LivePress.gr

Lead: Σε μια εποχή όπου η πληροφορία ταξιδεύει με την ταχύτητα ενός «κλικ», η γραμμή ανάμεσα στην επιστημονικά τεκμηριωμένη θεραπεία και την εμπορική υπόσχεση γίνεται επικίνδυνα δυσδιάκριτη. Η πρόσφατη παρέμβαση της Ελληνικής Εταιρείας Γονιδιακής Θεραπείας και Αναγεννητικής Ιατρικής έρχεται να αναδείξει ένα πρόβλημα που αγγίζει τόσο την υγεία των πολιτών όσο και την οικονομία της αγοράς υπηρεσιών υγείας: την ανεξέλεγκτη προβολή «θεραπειών» που στερούνται επαρκούς επιστημονικής τεκμηρίωσης για συγκεκριμένες ενδείξεις.

Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο. Εδώ και χρόνια, κλινικές και κέντρα αισθητικής ή «αναγεννητικής» ιατρικής διαφημίζουν διαδικασίες με βλαστοκύτταρα, PRP, εξωσώματα ή γονιδιακές παρεμβάσεις ως πανάκεια για παθήσεις που κυμαίνονται από αρθρίτιδα και ορθοπεδικά προβλήματα μέχρι νευρολογικές διαταραχές. Το μοτίβο επαναλαμβάνεται: εντυπωσιακές υποσχέσεις, συναισθηματικά φορτισμένες μαρτυρίες ασθενών και ελάχιστη ή καθόλου αναφορά σε τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές. Η λέξη-κλειδί, όπως επισημαίνει η Εταιρεία, είναι η «επάρκεια» της τεκμηρίωσης — όχι απλώς η ύπαρξη κάποιας μελέτης, αλλά η ύπαρξη ισχυρών, αναπαραγώγιμων δεδομένων που να δικαιολογούν τη χρήση για τη συγκεκριμένη ένδειξη.

Ο οικονομικός αντίκτυπος είναι διττός. Αφενός, οι ασθενείς καλούνται συχνά να πληρώσουν χιλιάδες ευρώ από την τσέπη τους για παρεμβάσεις που δεν καλύπτονται από ασφαλιστικά ταμεία, ακριβώς επειδή δεν πληρούν τα κριτήρια αποτελεσματικότητας και ασφάλειας. Αφετέρου, η διάχυση της ψευδοεπιστήμης στρεβλώνει τον ανταγωνισμό, υπονομεύει την εμπιστοσύνη στο σύστημα υγείας και εκτρέπει πόρους από δοκιμασμένες θεραπείες προς εμπορικά σχήματα που λειτουργούν στο όριο ή πέραν της νομιμότητας. Παράλληλα, δημιουργείται ένα ρυθμιστικό κενό: η διαφήμιση ιατρικών υπηρεσιών στην Ελλάδα εποπτεύεται, αλλά η ταχύτητα των ψηφιακών καναλιών και η στοχευμένη προβολή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καθιστούν τον έλεγχο εξαιρετικά δύσκολο.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η επιστημονική τεκμηρίωση απαιτεί κλινικές δοκιμές με επαρκή δείγματα, ομάδες ελέγχου και δημοσίευση σε έγκριτα περιοδικά — όχι μεμονωμένες αναφορές ή διαφημιστικά βίντεο.
• Οι «αναγεννητικές» θεραπείες χωρίς άδεια κυκλοφορίας ενδέχεται να ενέχουν κινδύνους, όπως λοιμώξεις, ανεπιθύμητες ανοσολογικές αντιδράσεις ή αποτυχία της παρέμβασης.
• Ο ασθενής έχει δικαίωμα να ζητά βιβλιογραφικά δεδομένα, να συμβουλεύεται ανεξάρτητο ειδικό και να ελέγχει αν η κλινική διαθέτει τις απαιτούμενες άδειες.

Γιατί έχει σημασία: Η μάχη κατά της ψευδοεπιστήμης στην υγεία δεν είναι ακαδημαϊκή άσκηση. Είναι ζήτημα δημόσιας υγείας και οικονομικής δικαιοσύνης. Όταν η αγορά ανταμείβει υποσχέσεις αντί για αποδείξεις, το κόστος —σωματικό, ψυχικό και οικονομικό— μετακυλίεται στους πιο ευάλωτους. Η αυστηρή εποπτεία, η διαφάνεια στη διαφήμιση και η ενίσχυση της επιστημονικής παιδείας των πολιτών αποτελούν τη μόνη αξιόπιστη ασπίδα απέναντι σε ένα φαινόμενο που εξελίσσεται όσο γρήγορα εξελίσσεται και η τεχνολογία.