Στην Πνύκα μίλησε ο Ρούμπιο. Η Δημοκρατία ήταν απούσα! | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Στην ιστορική Πνύκα, τον τόπο όπου γεννήθηκε η αθηναϊκή δημοκρατία, ο Αμερικανός γερουσιαστής Μάρκο Ρούμπιο επέλεξε να εκφωνήσει ομιλία με έντονο γεωπολιτικό συμβολισμό. Ωστόσο, όπως επισημαίνει το Βήμα, η δημοκρατία ως αξία και πολιτικό σύστημα ήταν εντυπωσιακά απούσα από το λόγο του. Αντί για αναφορές στη λαϊκή κυριαρχία, το κείμενο της ομιλίας περιστράφηκε γύρω από τη λατρεία της ισχύος, τη στρατηγική επιρροή και μια επικίνδυνη παραχάραξη της Ιστορίας.

Ο Ρούμπιο, γνωστός για τις σκληρές θέσεις του απέναντι στην Κίνα και τη Ρωσία, χρησιμοποίησε το βήμα της Πνύκας για να προωθήσει μια ατζέντα που ελάχιστη σχέση έχει με την κληρονομιά του Περικλή. Αντί να μιλήσει για τη δύναμη του δήμου, για τη συμμετοχή των πολιτών ή για τον έλεγχο της εξουσίας, επικεντρώθηκε στην ανάγκη ισχυρών ηγεσιών και στη «σταθερότητα» που προσφέρει η αμερικανική ισχύς. Η επιλογή του χώρου δεν ήταν τυχαία: η Πνύκα, όπου συνεδρίαζε η Εκκλησία του Δήμου, χρησιμοποιήθηκε ως σκηνικό για ένα μήνυμα που αντιστρέφει το νόημά της. Πρόκειται για μια κλασική περίπτωση apropriation της αρχαιότητας, όπου το παρελθόν στρατεύεται στην υπηρεσία σύγχρονων γεωπολιτικών συμφερόντων. Η δημοκρατία, άλλωστε, δεν είναι ούτε αυτονόητη ούτε διαχρονική — απαιτεί θεσμούς, λογοδοσία και ενεργούς πολίτες, στοιχεία που απουσίαζαν από την ομιλία. Η επίκληση της αθηναϊκής κληρονομιάς χωρίς αναφορά στην ουσία της αποτελεί, στην καλύτερη περίπτωση, ρητορικό ελιγμό και, στη χειρότερη, ιστορική παραποίηση.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η Πνύκα ήταν ο χώρος όπου συνεδρίαζε η Εκκλησία του Δήμου, το σώμα των πολιτών που αποφάσιζε για τα κοινά — σύμβολο άμεσης δημοκρατίας, όχι ισχύος.
• Ο Ρούμπιο επικεντρώθηκε σε θέματα στρατηγικής ισορροπίας και αντιπαράθεσης με αντιπάλους, χωρίς να αναφερθεί στη λαϊκή κυριαρχία ή στη συμμετοχή.
• Η χρήση αρχαίων τόπων για σύγχρονα πολιτικά μηνύματα εγείρει ερωτήματα για την εργαλειοποίηση της Ιστορίας.

Γιατί έχει σημασία: Η ομιλία Ρούμπιο στην Πνύκα δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση διεθνών παραγόντων να επικαλούνται την ελληνική αρχαιότητα για να νομιμοποιήσουν πολιτικές που ουδεμία σχέση έχουν με τις αξίες της. Η δημοκρατία δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο ούτε σκηνικό για φωτογραφίες. Είναι ένα ζωντανό, εύθραυστο πολίτευμα που απαιτεί διαρκή υπεράσπιση. Όταν η λέξη «δημοκρατία» απουσιάζει από τον τόπο γέννησής της, το μήνυμα είναι σαφές: κάποιοι προτιμούν την ισχύ από τη λαϊκή κυριαρχία. Και αυτό, για την Ελλάδα και την Ευρώπη, οφείλει να αποτελέσει αφορμή προβληματισμού, όχι άκριτης υιοθέτησης ξένων αφηγημάτων.