Press Point: Αγοράσαμε το Predator, ναι ή όχι; | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Η ερώτηση του «ΕφΣυν» — «Εχει αγοράσει η ελληνική κυβέρνηση ή κάποια κρατική υπηρεσία (ΕΥΠ π.χ.) το Predator, ναι ή όχι;» — δεν είναι δημοσιογραφική λεπτομέρεια. Είναι το κέντρο ενός ζητήματος που αγγίζει τον πυρήνα της λογοδοσίας, της εθνικής ασφάλειας και της δημοκρατικής νομιμότητας. Όσο η απάντηση παραμένει ασαφής, η σκιά της αμφιβολίας βαραίνει θεσμούς που οφείλουν να λειτουργούν στο φως.

Το Predator είναι λογισμικό παρακολούθησης υψηλής τεχνολογίας που επιτρέπει την πρόσβαση σε μηνύματα, κλήσεις, μικρόφωνο και κάμερα κινητών τηλεφώνων, συχνά χωρίς κανένα ίχνος στον χρήστη. Δεν είναι ένα απλό εργαλείο κυβερνοασφάλειας· είναι όπλο επιτήρησης. Η χρήση του από κρατικές υπηρεσίες, αν επιβεβαιωθεί, απαιτεί συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο, δικαστικό έλεγχο και κοινοβουλευτική εποπτεία. Στην Ελλάδα, οι αποκαλύψεις για παρακολουθήσεις πολιτικών, δημοσιογράφων και επιχειρηματιών έχουν ήδη προκαλέσει θεσμικό σεισμό. Το ερώτημα όμως παραμένει: αγοράστηκε το εργαλείο, από ποιον, με ποια διαδικασία και για ποιους σκοπούς;

Η κυβέρνηση έχει αρνηθεί κατηγορηματικά οποιαδήποτε σχέση με το Predator, μιλώντας για «ανύπαρκτο» ή «ξένο» λογισμικό. Ωστόσο, η άρνηση δεν αρκεί. Όταν τίθεται ζήτημα εθνικής ασφάλειας, η διαφάνεια δεν είναι πολυτέλεια αλλά υποχρέωση. Η ΕΥΠ, όπως κάθε μυστική υπηρεσία, λειτουργεί υπό καθεστώς απορρήτου, αλλά το απόρρητο δεν μπορεί να γίνει ασπίδα ατιμωρησίας. Αν υπάρχει αγορά, υπάρχει σύμβαση, τιμολόγιο, προϋπολογισμός. Αν δεν υπάρχει, η ίδια η υποψία διαβρώνει την εμπιστοσύνη των πολιτών.

Η αντιπολίτευση ζητά εξεταστική επιτροπή και έλεγχο των μυστικών κονδυλίων. Τα ΜΜΕ, από την πλευρά τους, οφείλουν να επιμείνουν: ναι ή όχι; Ποιος υπέγραψε; Πού πήγαν τα χρήματα; Η σιωπή ή οι ημίφωτες απαντήσεις δεν συνιστούν ενημέρωση. Σε μια δημοκρατία, το «δεν γνωρίζω» από την κυβέρνηση για ένα τέτοιο ζήτημα ισοδυναμεί με πολιτική ευθύνη.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Το Predator είναι λογισμικό παρακολούθησης που μπορεί να υποκλέψει δεδομένα από κινητά τηλέφωνα χωρίς φυσική πρόσβαση.
• Η ελληνική κυβέρνηση αρνείται κάθε αγορά, αλλά δεν έχει προσκομίσει στοιχεία που να τεκμηριώνουν την άρνησή της.
• Η ΕΥΠ και άλλες υπηρεσίες δεν δημοσιοποιούν προμήθειες λογισμικού, γεγονός που καθιστά τον έλεγχο εξαιρετικά δύσκολο.

Γιατί έχει σημασία: Αν μια κρατική υπηρεσία αγόρασε το Predator, τότε η παρακολούθηση πολιτών δεν είναι θεωρία συνωμοσίας αλλά θεσμική πρακτική. Αν δεν το αγόρασε, τότε κάποιος άλλος το χρησιμοποιεί ανενόχλητος. Και στις δύο περιπτώσεις, το κράτος οφείλει απαντήσεις. Η δημοκρατία δεν αυτοπροστατεύεται με αποσιώπηση· θωρακίζεται με διαφάνεια. Η ερώτηση «ναι ή όχι» δεν είναι ρητορική. Είναι τεστ θεσμικής αξιοπιστίας.