Ο δεύτερος θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Ο τίτλος «Ο δεύτερος θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη» δεν περιγράφει ένα βιολογικό γεγονός, αλλά μια πολιτισμική διαδικασία: την τελετουργική απόρριψη ενός λαϊκού καλλιτέχνη από ένα κοινό που κάποτε τον ανέδειξε. Το ζήτημα δεν αφορά τον ίδιο τον τραγουδιστή, αλλά τα κριτήρια με τα οποία η δημόσια σφαίρα αποφασίζει ποιος αξίζει να μνημονεύεται και ποιος να διαγράφεται.

Η συζήτηση ξεκίνησε από ένα κείμενο της ΕφΣυν, στο οποίο ο αρθρογράφος δηλώνει ότι η αισθητική των τραγουδιών του Μαζωνάκη δεν του ταιριάζει, διευκρινίζοντας πως δεν το κάνει από ελιτισμό, αλλά επειδή έχει μάθει να ακούει δίσκους «με γδαρσίματα», που αφήνουν ανεξίτηλες χαραγματιές στην ψυχή. Η θέση αυτή είναι απολύτως θεμιτή ως προσωπική προτίμηση. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η προσωπική αισθητική μετατρέπεται σε συλλογικό κριτήριο αποκλεισμού και σε άρθρο γνώμης που υπόσχεται, μέσω του τίτλου, κάτι πολύ βαρύτερο: τον «δεύτερο θάνατο» ενός ανθρώπου εν ζωή.

Ο όρος παραπέμπει στον Μίλαν Κούντερα και στη λογοτεχνική ιδέα ότι ένας άνθρωπος πεθαίνει δύο φορές: μία σωματικά και μία όταν διαγράφεται από τη μνήμη των άλλων. Στην περίπτωση του Μαζωνάκη, η διαγραφή δεν προέρχεται από λήθη, αλλά από περιφρόνηση. Πρόκειται για μια απόπειρα συμβολικής εξορίας ενός καλλιτέχνη που εκπροσωπεί ένα ολόκληρο ρεύμα του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού, με κοινό εκατομμυρίων και δεκαετίες παρουσίας. Η ευκολία με την οποία η δημοσιογραφία υιοθετεί τίτλους εγκατάλειψης αποκαλύπτει περισσότερα για τα μέσα ενημέρωσης παρά για τον καλλιτέχνη.

Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι αν αρέσει ο Μαζωνάκης στους κριτικούς. Είναι αν η κριτική μπορεί να ασκείται χωρίς να μετατρέπεται σε ταφόπλακα. Η αισθητική ιεράρχηση είναι νόμιμη, αλλά όταν συνοδεύεται από τίτλους που μιλούν για θάνατο, παύει να είναι κριτική και γίνεται άσκηση εξουσίας πάνω στη μνήμη.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο τίτλος «δεύτερος θάνατος» είναι λογοτεχνικός όρος που δηλώνει τη διαγραφή από τη συλλογική μνήμη, όχι βιολογικό θάνατο.
• Η προσωπική αισθητική του αρθρογράφου δεν συνιστά αντικειμενικό κριτήριο πολιτισμικής αξίας.
• Η λαϊκή μουσική απευθύνεται σε ευρύ κοινό και δεν νομιμοποιείται ή ακυρώνεται από την κριτική των ελίτ.

Γιατί έχει σημασία: Σε μια εποχή όπου η δημόσια συζήτηση συρρικνώνεται σε αφορισμούς, η περίπτωση Μαζωνάκη λειτουργεί ως καθρέφτης. Αν η δημοσιογραφία μπορεί να ανακηρύσσει τον συμβολικό θάνατο ενός καλλιτέχνη επειδή δεν ταιριάζει στο γούστο της, τότε κανένας δημιουργός δεν είναι ασφαλής. Η αισθητική διαφωνία είναι υγεία. Η αισθητική εκτέλεση είναι συρρίκνωση.