Κυριάκος Πιερρακάκης στην «Εφ.Συν.»: Οι τράπεζες να κάνουν περισσότερα για την κοινωνία | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Με μια δήλωση που φέρνει στο προσκήνιο τη σχέση κράτους, τραπεζών και κοινωνίας, ο Κυριάκος Πιερρακάκης τοποθετείται στην «Εφ.Συν.» υποστηρίζοντας ότι οι τράπεζες, οι οποίες διασώθηκαν και εξυγιάνθηκαν με τεράστια δημόσια στήριξη, «έχουν σήμερα τη δύναμη να κάνουν περισσότερα» και οφείλουν να επιστρέψουν στην οικονομία και την κοινωνία την ισχύ που απέκτησαν. Η δήλωση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών δεν αποτελεί απλή διαπίστωση· συνιστά πολιτικό μήνυμα προς έναν κλάδο που βγήκε ενισχυμένος από την πολυετή κρίση, την ώρα που η κοινωνία αναζητά ανταποδοτικά οφέλη.

Η αναφορά του κ. Πιερρακάκη έχει διπλή ανάγνωση. Αφενός, αναγνωρίζει ότι η δημόσια παρέμβαση —ανακεφαλαιοποιήσεις, εγγυήσεις, προγράμματα στήριξης— ήταν καθοριστική για τη σταθεροποίηση του τραπεζικού συστήματος. Αφετέρου, θέτει ένα ερώτημα πολιτικής και ηθικής τάξης: με ποιον τρόπο οι τράπεζες θα μεταφράσουν την κερδοφορία και την κεφαλαιακή τους επάρκεια σε κοινωνικό μέρισμα; Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε φθηνότερο δανεισμό για νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, σε μεγαλύτερη στήριξη της πραγματικής οικονομίας, σε επενδύσεις στην καινοτομία και σε πολιτικές χρηματοοικονομικής ένταξης. Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, δείχνει να επιλέγει τον δρόμο της πίεσης μέσω δηλώσεων και ρυθμιστικών πρωτοβουλιών, αντί για άμεση νομοθετική παρέμβαση στα περιθώρια κέρδους.

Το στοίχημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο επικοινωνιακό. Οι τράπεζες λειτουργούν σε ένα περιβάλλον υψηλών επιτοκίων και αυξημένης κερδοφορίας, την ίδια στιγμή που η κοινωνία βιώνει ακρίβεια και περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Η έκκληση Πιερρακάκη εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή συζήτηση για την «τραπεζική ευθύνη» μετά την κρίση του 2008 και την πανδημία. Αν οι τράπεζες αγνοήσουν το μήνυμα, το πολιτικό κόστος θα μεταφερθεί στο επόμενο εκλογικό κύκλο· αν ανταποκριθούν, μπορούν να ανακτήσουν μέρος της χαμένης εμπιστοσύνης. Σε κάθε περίπτωση, η δήλωση σηματοδοτεί ότι η συζήτηση για το «κοινωνικό μέρισμα» των τραπεζών περνά από τη θεωρία στην πολιτική ατζέντα.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Οι ελληνικές τράπεζες διασώθηκαν με δημόσιο χρήμα άνω των 50 δισ. ευρώ κατά την περίοδο 2010-2018, ποσό που αντιστοιχεί σε σημαντικό μέρος του ΑΕΠ.
• Η δήλωση Πιερρακάκη δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο· πρόκειται για πολιτική πίεση που αφήνει περιθώρια αυτορρύθμισης στον κλάδο.
• Η κοινωνική πίεση για φθηνότερα δάνεια και στήριξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων εντείνεται ενόψει των επόμενων εκλογών και της συζήτησης για τον προϋπολογισμό.

Γιατί έχει σημασία: Η τοποθέτηση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας δεν αφορά μόνο τις τράπεζες· αγγίζει το ευρύτερο κοινωνικό συμβόλαιο της μεταμνημονιακής Ελλάδας. Αν η δημόσια στήριξη του παρελθόντος δεν μεταφραστεί σε απτά οφέλη για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, η δυσπιστία απέναντι στο τραπεζικό σύστημα θα παγιωθεί. Αντίθετα, μια ουσιαστική ανταπόδοση θα μπορούσε να τονώσει την ανάπτυξη, να μειώσει το κόστος χρήματος και να αποκαταστήσει σταδιακά τη σχέση εμπιστοσύνης κράτους, τραπεζών και πολιτών. Η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο των τραπεζών — και η κυβέρνηση δηλώνει έτοιμη να κρατήσει το σκορ της πίεσης.