Νότιο Σουδάν: Δώρο ένα αυτοκίνητο σε βουλευτές που ψήφισαν τον εκλογικό νόμο του προέδρου Κίιρ

Lead: Στο Νότιο Σουδάν, μια χώρα που βρίσκεται σταθερά στις τελευταίες θέσεις των παγκόσμιων δεικτών διαφάνειας, η πολιτική χειραγώγηση απέκτησε και πάλι υλική υπόσταση. Εκατοντάδες βουλευτές πρόκειται να λάβουν από ένα αυτοκίνητο ως «δώρο» επειδή υπερψήφισαν τον αμφιλεγόμενο εκλογικό νόμο που διευρύνει τις εξουσίες του προέδρου Σάλβα Κίιρ ενόψει των εκλογών του 2026. Η κίνηση, που αποκαλύφθηκε από διεθνή μέσα και αναπαράγεται από τη Ναυτεμπορική, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη νομιμότητα της εκλογικής διαδικασίας και τη λειτουργία του κοινοβουλίου στη νεότερη χώρα του πλανήτη.

Ο νέος εκλογικός νόμος, τον οποίο ενέκρινε το μεταβατικό κοινοβούλιο, επιτρέπει στον Κίιρ να διορίζει και να απομακρύνει ανώτερους εκλογικούς αξιωματούχους, να ελέγχει τον κατάλογο των ψηφοφόρων και να παρατείνει τη θητεία του σε περίπτωση που η ψηφοφορία κριθεί μη διεξαγάγιμη. Πρόκειται για πρόνοιες που, σύμφωνα με ανεξάρτητους αναλυτές, μετατρέπουν το εκλογικό σώμα από διαιτητή σε θεατή. Το «δώρο» των αυτοκινήτων δεν είναι απλώς μια πράξη γενναιοδωρίας· λειτουργεί ως μηχανισμός ανταμοιβής και πειθάρχησης, εδραιώνοντας ένα δίκτυο εξάρτησης μεταξύ εκτελεστικής εξουσίας και νομοθετών. Σε ένα κράτος όπου ο μέσος μισθός δημοσίου υπαλλήλου δεν επαρκεί ούτε για τα βασικά, ένα όχημα αποτελεί περιουσιακό στοιχείο τεράστιας αξίας και, ταυτόχρονα, εργαλείο πολιτικής δέσμευσης.

Η πρακτική δεν είναι καινοφανής. Από την ανεξαρτησία του 2011, το Νότιο Σουδάν έχει γνωρίσει εμφύλιο πόλεμο, λιμό και μαζικές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με τη διαφθορά να διαπερνά κάθε επίπεδο διακυβέρνησης. Η διεθνής κοινότητα, που χρηματοδότησε σε μεγάλο βαθμό τη μετάβαση, βλέπει τώρα τους πόρους της να μετατρέπονται σε μέσα συναλλαγής πολιτικής νομιμοποίησης. Οι δωρητές έχουν επανειλημμένα ζητήσει διαφανή εκλογικά πρότυπα, όμως η απάντηση της Τζούμπα ήταν η επιτάχυνση της συγκέντρωσης εξουσίας.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο εκλογικός νόμος δίνει στον πρόεδρο Κίιρ τον έλεγχο της εκλογικής επιτροπής και του μητρώου ψηφοφόρων, καθιστώντας τον ουσιαστικά ρυθμιστή της δικής του επανεκλογής.
• Τα αυτοκίνητα που δίνονται ως «δώρα» σε βουλευτές συνιστούν πράξη δωροδοκίας, η οποία, σύμφωνα με τη σύμβαση του ΟΗΕ κατά της διαφθοράς, την οποία έχει υπογράψει το Νότιο Σουδάν, είναι ποινικά κολάσιμη.
• Οι εκλογές του 2026 είναι οι πρώτες μετά την ανεξαρτησία και αναμένεται να καθορίσουν αν η χώρα θα οδεύσει προς μια στοιχειώδη δημοκρατική ομαλότητα ή θα παγιώσει ένα αυταρχικό καθεστώς.

Γιατί έχει σημασία: Η υπόθεση των αυτοκινήτων δεν αφορά μόνο το Νότιο Σουδάν. Αποτελεί παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η διαφθορά μετατρέπεται σε εργαλείο θεσμικής επιβίωσης, υπονομεύοντας την ίδια την έννοια της λαϊκής εκπροσώπησης. Όταν οι νομοθέτες πληρώνονται για την ψήφο τους, το κοινοβούλιο παύει να είναι όργανο ελέγχου και γίνεται μηχανισμός επικύρωσης. Για τους πολίτες του Νοτίου Σουδάν, που έχουν υπομείνει δεκαετίες βίας και φτώχειας, η είδηση αυτή δεν είναι απλώς μια ακόμη αποκάλυψη διαφθοράς· είναι η επιβεβαίωση ότι η ελπίδα για δημοκρατική αλλαγή απομακρύνεται, ενώ η διεθνής κοινότητα καλείται να αποφασίσει αν θα συνεχίσει να ανέχεται μια εξουσία που αγοράζει τη νομιμοποίησή της με κρατικά κονδύλια.