Οι κυρώσεις Τραμπ στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο φέρνουν ΗΠΑ και Ευρώπη σε τροχιά σύγκρουσης

Lead: Σε τροχιά ανοιχτής αντιπαράθεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τους συμμάχους της βρίσκονται οι Ηνωμένες Πολιτείες, μετά την ανακοίνωση νέων κυρώσεων εναντίον στελεχών του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ). Οι κυρώσεις, που υπέγραψε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ήρθαν λίγες μόνο ώρες αφότου απονεμήθηκε το Νόμπελ Ειρήνης στη Ναβανέθεμ Πιλάι, τη Νοτιοαφρικανή νομικό που έχει διατελέσει δικαστής στο ΔΠΔ, μια χρονική σύμπτωση που προσδίδει στην απόφαση ισχυρό συμβολικό φορτίο.

Οι κυρώσεις πλήττουν μέλη της εισαγγελικής αρχής και του δικαστικού σώματος της Χάγης, καθώς και πρόσωπα που συνεργάζονται με το δικαστήριο, παγώνοντας περιουσιακά στοιχεία και απαγορεύοντας ταξίδια στις ΗΠΑ. Η κίνηση εντάσσεται στη γενικότερη εκστρατεία της αμερικανικής κυβέρνησης κατά του ΔΠΔ, την οποία θεωρεί θεσμό που υπονομεύει την εθνική κυριαρχία και στοχοποιεί πολιτικά το Ισραήλ και άλλους συμμάχους της Ουάσιγκτον. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντέδρασε άμεσα: οι Βρυξέλλες χαρακτήρισαν τις κυρώσεις απαράδεκτες και προειδοποίησαν ότι θα εξετάσουν αντίμετρα, ενώ αρκετά κράτη-μέλη δεσμεύτηκαν να στηρίξουν οικονομικά και πολιτικά το δικαστήριο. Η απόφαση διχάζει βαθιά τη διεθνή κοινότητα, καθώς οι ΗΠΑ δεν είναι συμβαλλόμενα μέρη του Καταστατικού της Ρώμης, αλλά οι κυρώσεις τους πλήττουν ένα θεσμό που στηρίζουν 124 χώρες. Το Νόμπελ Ειρήνης στην Πιλάι, που τιμήθηκε για τη δικαστική της δράση και την υπεράσπιση των θυμάτων εγκλημάτων πολέμου, λειτουργεί ως έμμεση απάντηση της διεθνούς κοινότητας στην αμερικανική πίεση, αναδεικνύοντας τη βαθιά ρήξη ανάμεσα σε δύο αντιλήψεις για τη διεθνή δικαιοσύνη.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Οι κυρώσεις των ΗΠΑ ανακοινώθηκαν λίγες ώρες μετά την απονομή του Νόμπελ Ειρήνης στη Ναβανέθεμ Πιλάι, πρώην δικαστή του ΔΠΔ.
• Η Ευρωπαϊκή Ένωση χαρακτήρισε τις κυρώσεις απαράδεκτες και εξετάζει αντίμετρα, με αρκετά κράτη-μέλη να δηλώνουν στήριξη στο δικαστήριο.
• Οι ΗΠΑ δεν είναι μέλη του ΔΠΔ, αλλά οι κυρώσεις πλήττουν ένα θεσμό που στηρίζουν 124 χώρες, προκαλώντας διεθνή διχασμό.

Γιατί έχει σημασία: Η κόντρα ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τη Χάγη δεν αφορά μόνο ένα θεσμό· αγγίζει το ίδιο το οικοδόμημα της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης. Αν οι ΗΠΑ τιμωρούν δικαστές που ερευνούν εγκλήματα πολέμου, τότε ανοίγει ο δρόμος για την ατιμωρησία ισχυρών κρατών και την υποβάθμιση του διεθνούς δικαίου σε εργαλείο συμφερόντων. Η Ευρώπη καλείται τώρα να επιλέξει αν θα υπερασπιστεί έμπρακτα το ΔΠΔ ή θα υποχωρήσει μπροστά στην πίεση του συμμάχου της, σε μια στιγμή που το Νόμπελ Ειρήνης στην Πιλάι υπενθυμίζει ότι η δικαιοσύνη χρειάζεται θωράκιση, όχι τιμωρία.