Η τελευταία συνέντευξη του Διονύση Χαριτόπουλου στην Εφ.Συν.: «Αριστερά σημαίνει ανιδιοτέλεια»

Lead: Στην τελευταία του συνέντευξη στην «Εφημερίδα των Συντακτών», ο Διονύσης Χαριτόπουλος άφησε πίσω του μια φράση-κλειδί που συμπυκνώνει μια ολόκληρη στάση ζωής: «Αριστερά σημαίνει ανιδιοτέλεια». Λίγο πριν φύγει από τη ζωή, ο συγγραφέας του «Άρχοντα του πολέμου» επέστρεψε στο αγαπημένο του θέμα — τους αντάρτες και τις αντάρτισσες της Κατοχής — για να μιλήσει όχι για ηρωισμό, αλλά για επιλογή.

Ο Χαριτόπουλος δεν περιέγραψε την Αντίσταση ως ιδεολογικό κατασκεύασμα, αλλά ως πράξη εθελοντική: χιλιάδες άνθρωποι συγκρότησαν τη μεγαλύτερη αντιστασιακή οργάνωση στην κατεχόμενη Ελλάδα χωρίς να περιμένουν ανταλλάγματα, χωρίς μισθό, χωρίς προοπτική προσωπικού οφέλους. Αυτή η ανιδιοτέλεια, υποστήριξε, είναι το πραγματικό περιεχόμενο της Αριστεράς — όχι οι ταμπέλες, ούτε τα κομματικά μητρώα, ούτε οι διαχειριστικές θέσεις. Σε μια εποχή όπου ο δημόσιος λόγος γεμίζει με αναφορές στην Αριστερά ως θεσμό ή ως κυβερνητική εμπειρία, ο συγγραφέας επέλεξε να μιλήσει για την Αριστερά ως ηθική στάση απέναντι στον κίνδυνο και στον συνάνθρωπο. Η ανάλυσή του δεν ήταν νοσταλγική· ήταν διαγνωστική. Διαχώρισε την ανιδιοτέλεια από την αυτοθυσία, και την εθελοντική συμμετοχή από την υποχρεωτική στράτευση. Γι' αυτόν, το μέτρο της Αριστεράς δεν βρίσκεται στα συνέδρια, αλλά σε εκείνους που επέλεξαν να ρισκάρουν τα πάντα χωρίς να τους το ζητήσει κανείς. Η θέση αυτή δεν είναι αθώα: ασκεί κριτική σε κάθε εκδοχή Αριστεράς που μετατρέπεται σε μηχανισμό καριέρας. Παράλληλα, αναδεικνύει μια ιστορική αλήθεια που συχνά θάβεται κάτω από εθνικές ή κομματικές αφηγήσεις — ότι η μεγαλύτερη αντιστασιακή οργάνωση της Κατοχής χτίστηκε από ανθρώπους που δεν περίμεναν να τους αναγνωρίσει κανείς. Ο Χαριτόπουλος μίλησε, δηλαδή, για το αντίθετο της αρένας: για τη σιωπηλή, ανιδιοτελή πράξη.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο Διονύσης Χαριτόπουλος υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς της μεταπολιτευτικής γενιάς, με έργο που συνδύασε την ιστορική έρευνα και τη λογοτεχνία.
• Στη συνέντευξή του επικεντρώθηκε στους αντάρτες και τις αντάρτισσες που συγκρότησαν εθελοντικά τη μεγαλύτερη αντιστασιακή οργάνωση στην Ελλάδα της Κατοχής.
• Η φράση «Αριστερά σημαίνει ανιδιοτέλεια» λειτουργεί ως πολιτικό και ηθικό κριτήριο, όχι ως κομματική ταυτότητα.

Γιατί έχει σημασία: Η τελευταία αυτή συνέντευξη λειτουργεί ως πολιτική διαθήκη. Σε μια συγκυρία όπου η λέξη «Αριστερά» χρησιμοποιείται συχνά ως εργαλείο εξουσίας ή ως ετικέτα, ο Χαριτόπουλος υπενθυμίζει ότι το νόημά της κρίνεται από την ανιδιοτέλεια των πράξεων, όχι από τη δύναμη των λόγων. Το ερώτημα που αφήνει πίσω του δεν αφορά το παρελθόν, αλλά το παρόν: πόσοι από εμάς θα επιλέγαμε σήμερα να δράσουμε χωρίς αντάλλαγμα;