Μπαχρέιν: Η διέλευση από το Στενό του Χορμούζ «πρέπει να γίνεται χωρίς την καταβολή τελών ή αδειών»

Lead: Η κυβέρνηση του Μπαχρέιν προχώρησε σε μια σπάνια δημόσια τοποθέτηση γύρω από τη ναυσιπλοΐα στον Κόλπο, ζητώντας η διέλευση των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ να πραγματοποιείται χωρίς την επιβολή τελών ή την υποχρέωση έκδοσης αδειών. Η δήλωση έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής έντασης και εντάσσεται στη διαρκή αντιπαράθεση για το καθεστώς διέλευσης σε έναν από τους πιο κρίσιμους υδάτινους διαδρόμους του πλανήτη.

Το Μπαχρέιν, παραδοσιακός σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών και των χωρών του Κόλπου, επιχειρεί με αυτή τη θέση να υπενθυμίσει ότι το δικαίωμα της ακώλυτης διέλευσης αποτελεί θεμέλιο του διεθνούς δικαίου της θάλασσας, όπως αποτυπώνεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Σύμφωνα με το καθεστώς της «αβλαβούς διέλευσης» και των διεθνών στενών, τα πλοία δεν θα πρέπει να υπόκεινται σε μονομερή οικονομικά βάρη ή σε γραφειοκρατικές εγκρίσεις που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εργαλείο πίεσης. Η τοποθέτηση της Μανάμα έχει σαφή στόχευση: απέναντι σε κάθε απόπειρα, κυρίως από το Ιράν, να ερμηνεύσει διαφορετικά ή να αμφισβητήσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα, το Μπαχρέιν τοποθετείται υπέρ του status quo και της ελευθερίας των θαλασσίων μεταφορών.

Η σημασία της δήλωσης δεν είναι μόνο νομική αλλά και οικονομική. Περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και μεγάλο μέρος του υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχεται καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ. Κάθε αμφισβήτηση του καθεστώτος διέλευσης αυξάνει το κόστος ασφάλισης των πλοίων, ωθεί τα ναύλα προς τα πάνω και ενισχύει τη μεταβλητότητα στις αγορές ενέργειας. Για τις χώρες του Κόλπου, η απρόσκοπτη ροή των εξαγωγών τους αποτελεί ζήτημα οικονομικής επιβίωσης. Το Μπαχρέιν, αν και δεν είναι μεγάλος εξαγωγέας αργού, στηρίζει τη θέση του στην ανάγκη προστασίας ενός συλλογικού συμφέροντος που αφορά ολόκληρη τη διεθνή οικονομία.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η δήλωση του Μπαχρέιν ζητά ρητά τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ χωρίς τέλη και χωρίς άδειες, επικαλούμενη το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.
• Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν στρατηγικό κόμβο για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας, με εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου να διέρχονται καθημερινά.
• Η τοποθέτηση εντάσσεται στην ευρύτερη αντιπαράθεση για τον έλεγχο και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στον Κόλπο, με φόντο τις εντάσεις μεταξύ Ιράν και δυτικών συμμάχων.

Γιατί έχει σημασία: Η θέση του Μπαχρέιν λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η ελευθερία της ναυσιπλοΐας δεν είναι αυτονόητη ούτε σταθερή. Σε μια συγκυρία που οι γεωπολιτικές τριβές στον Κόλπο αναζωπυρώνονται, η διατήρηση ενός ανοιχτού και χωρίς μονομερή εμπόδια Στενού του Ορμούζ αποτελεί προϋπόθεση για την ενεργειακή ασφάλεια και τη σταθερότητα των παγκόσμιων αγορών. Η δήλωση της Μανάμα, αν και δεν αλλάζει άμεσα τα δεδομένα, ενισχύει το διπλωματικό μέτωπο υπέρ της απρόσκοπτης διέλευσης και πιέζει για σεβασμό των διεθνών κανόνων έναντι κάθε απόπειρας εκμετάλλευσης των στενών ως μέσου πολιτικής πίεσης.