Οι ηγέτες Σκοτίας, Ουαλίας, Β. Ιρλανδίας αυξάνουν την πίεση: Ζητούν δημοψηφίσματα ανεξαρτησίας από το Λονδίνο

Lead: Σε μια συμβολικής αλλά και ουσιαστικής βαρύτητας κίνηση, οι πρώτοι υπουργοί της Σκοτίας, της Ουαλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας συναντήθηκαν στο Κάρντιφ, απαιτώντας από το Λονδίνο τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων ανεξαρτησίας. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε υπό τη σκιά των πρόσφατων δηλώσεων του Ντόναλντ Τραμπ περί «ενωμένης Ιρλανδίας», που πυροδότησαν νέα συζήτηση για τη συνταγματική αρχιτεκτονική του Ηνωμένου Βασιλείου.

Η πρωτοβουλία των τριών ηγετών δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία. Εδώ και μήνες, οι αποκλίνουσες πολιτικές προτεραιότητες μεταξύ Εδιμβούργου, Κάρντιφ και Μπέλφαστ από τη μια, και Ουεστμίνστερ από την άλλη, έχουν διευρύνει το ρήγμα. Το Brexit, η διαχείριση της πανδημίας και η οικονομική πολιτική της κεντρικής κυβέρνησης λειτούργησαν ως καταλύτες. Η Σκοτία, με το ισχυρότερο κίνημα ανεξαρτησίας, ζητά εδώ και χρόνια δεύτερο δημοψήφισμα, το οποίο το Λονδίνο αρνείται συστηματικά να εγκρίνει. Η Ουαλία, παραδοσιακά πιο ενσωματωμένη, εμφανίζει πλέον αυξημένα ποσοστά υποστήριξης της αυτοδιάθεσης, ενώ στη Βόρεια Ιρλανδία το ζήτημα της ενοποίησης με την Ιρλανδία επανέρχεται δυναμικά λόγω των εμπορικών προβλημάτων μετά το Brexit.

Οι δηλώσεις Τραμπ για «ενωμένη Ιρλανδία» πρόσθεσαν εξωτερική πίεση, αποσταθεροποιώντας περαιτέρω την εικόνα του Ηνωμένου Βασιλείου ως σταθερού παράγοντα. Το Λονδίνο, από την πλευρά του, χαρακτηρίζει τις απαιτήσεις «ανεύθυνες» και επιμένει ότι το δημοψήφισμα του 2014 στη Σκοτία ήταν «εφ’ άπαξ». Ωστόσο, η ταυτόχρονη πίεση από τρεις κατευθύνσεις δημιουργεί ένα πρωτόγνωρο πολιτικό τοπίο, όπου η αρχή της κοινοβουλευτικής κυριαρχίας του Ουεστμίνστερ αμφισβητείται ευθέως.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Οι τρεις πρώτοι υπουργοί ζητούν τη μεταβίβαση της αρμοδιότητας για δημοψηφίσματα από το Λονδίνο στις τοπικές κυβερνήσεις.
• Η συνάντηση στο Κάρντιφ είναι η πρώτη κοινή δημόσια πίεση αυτού του είδους από το 2021 και εντείνει τη συνταγματική κρίση.
• Οι δηλώσεις Τραμπ για «ενωμένη Ιρλανδία» εκλαμβάνονται ως έμμεση στήριξη των αποσχιστικών τάσεων, αν και ο Λευκός Οίκος δεν έχει επιβεβαιώσει επίσημη αλλαγή θέσης.

Γιατί έχει σημασία: Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο το μέλλον του Ηνωμένου Βασιλείου. Σε μια εποχή που η Ευρώπη συζητά την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και την περιφερειακή αυτονομία, η πίεση για αποκέντρωση ή και διάλυση ενός ιστορικού κράτους δημιουργεί δεδικασμένο. Αν το Λονδίνο υποχωρήσει, ανοίγει ο δρόμος για επαναχάραξη των συνόρων. Αν αντισταθεί, η δημοκρατική νομιμοποίηση των τοπικών κυβερνήσεων τίθεται εν αμφιβόλω. Σε κάθε περίπτωση, το μέλλον του Ηνωμένου Βασιλείου κρίνεται πλέον όχι μόνο στις κάλπες αλλά και στους δρόμους του Κάρντιφ, του Εδιμβούργου και του Μπέλφαστ.