Σύνοδος Κορυφής: Αυξάνονται οι συμμαχίες για ευρωπαϊκή ασπίδα απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια

Lead: Σε μια κρίσιμη καμπή για την ευρωπαϊκή οικονομία, η Σύνοδος Κορυφής των Βρυξελλών αναδεικνύει μια σταδιακά ενισχυόμενη συμμαχία κρατών-μελών που ζητούν δημοσιονομική ευελιξία για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας. Καθώς οι τιμές της ενέργειας συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία, ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις πιέζουν για ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, θέτοντας επί τάπητος το αίτημα για χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων.

Η συζήτηση στη Σύνοδο Κορυφής αποτυπώνει μια βαθύτερη μετατόπιση στις προτεραιότητες της Ένωσης. Με τον πληθωρισμό να παραμένει σε υψηλά επίπεδα και τις τιμές χονδρικής του φυσικού αερίου να διατηρούνται ευμετάβλητες, οι χώρες του Νότου —με προεξάρχουσες την Ελλάδα, την Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ιταλία— επιχειρηματολογούν υπέρ της ενεργοποίησης της γενικής ρήτρας διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας. Το επιχείρημά τους είναι απλό: χωρίς δημοσιονοικό χώρο, τα εθνικά μέτρα στήριξης κινδυνεύουν να αποδειχθούν ανεπαρκή, οδηγώντας σε κοινωνικές εντάσεις και αποκλίσεις μεταξύ των οικονομιών της ευρωζώνης.

Από την άλλη πλευρά, οι λεγόμενες «δημοσιονομικά πειθαρχημένες» χώρες, με επικεφαλής τη Γερμανία και την Ολλανδία, τηρούν επιφυλακτική στάση, προειδοποιώντας ότι η χαλάρωση των κανόνων μπορεί να υπονομεύσει τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα και να εκπέμψει λάθος μήνυμα στις αγορές. Η κόντρα αυτή δεν είναι καινούργια, αλλά αποκτά νέα ένταση ενόψει της ενεργειακής μετάβασης και των αυξημένων αμυντικών δαπανών. Στο παρασκήνιο, οι Βρυξέλλες επεξεργάζονται εναλλακτικά εργαλεία, όπως ένα νέο ταμείο κυριαρχίας ή στοχευμένες παρεμβάσεις στην αγορά ενέργειας, προκειμένου να γεφυρωθεί το χάσμα.

Η δυναμική που διαμορφώνεται στη Σύνοδο Κορυφής δεν αφορά μόνο βραχυπρόθεσμα μέτρα ανακούφισης. Αγγίζει τον πυρήνα της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και της ικανότητας της Ένωσης να ανταποκρίνεται σε εξωγενείς σοκ με ενιαίο τρόπο. Εάν η συμμαχία υπέρ της ευελιξίας διευρυνθεί περαιτέρω, είναι πιθανό να δρομολογηθεί μια πιο χαλαρή δημοσιονομική πολιτική για το επόμενο έτος, με έμφαση στη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών και της βιομηχανίας. Ωστόσο, το τελικό αποτέλεσμα θα κριθεί από την ικανότητα εξεύρεσης συμβιβασμού μεταξύ των δύο στρατοπέδων.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο αριθμός των κρατών-μελών που ζητούν δημοσιονομική ευελιξία αυξάνεται, με τις μεσογειακές χώρες να ηγούνται της πρωτοβουλίας.
• Η Γερμανία και οι σύμμαχοί της αντιστέκονται σε μόνιμη χαλάρωση των κανόνων, ζητώντας στοχευμένα και προσωρινά μέτρα.
• Η Κομισιόν εξετάζει εναλλακτικά εργαλεία, όπως νέο ταμείο ή παρεμβάσεις στην αγορά ενέργειας, για να καλύψει τις ανάγκες στήριξης.

Γιατί έχει σημασία: Η έκβαση της συζήτησης θα καθορίσει αν η Ευρώπη μπορεί να απαντήσει συντονισμένα στην ενεργειακή κρίση ή αν θα οδηγηθεί σε κατακερματισμό πολιτικών. Μια απόφαση υπέρ της ευελιξίας θα ενισχύσει την κοινωνική συνοχή και θα στηρίξει την ανάκαμψη, ενώ μια άρνηση μπορεί να βαθύνει τις ανισότητες και να τροφοδοτήσει ευρωσκεπτικιστικά ρεύματα. Σε κάθε περίπτωση, η Σύνοδος Κορυφής αποτελεί βαρόμετρο για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομικής διακυβέρνησης.