Η ψυχανάλυση οφείλει να παρέμβει στη δημόσια σφαίρα | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Η επανεμφάνιση της Ακροδεξιάς στην Ευρώπη και η κανονικοποίηση της ρατσιστικής ρητορικής δεν αποτελούν απλώς πολιτικά φαινόμενα. Σύμφωνα με το άρθρο της ΕφΣυν, η ψυχανάλυση καλείται να παρέμβει επειγόντως στη δημόσια σφαίρα, όχι ως θεραπευτής ατόμων, αλλά ως κριτικός συνομιλητής των συλλογικών παθών που τροφοδοτούν τον αυταρχισμό.

Γιατί όμως τα ακροδεξιά κόμματα βρίσκουν ξανά τόσο μεγάλη απήχηση; Η ψυχαναλυτική ματιά δεν αρκείται σε οικονομικές ή κοινωνιολογικές εξηγήσεις. Αναζητά τις ασυνείδητες ρίζες της έλξης προς τον «ισχυρό ηγέτη»: την άρνηση της απώλειας, την προβολή του φόβου στον «άλλο», την ανάγκη για μια καθαρή και ομοιογενή ταυτότητα απέναντι σε ένα ρευστό και απειλητικό παρόν. Στην Ελλάδα, όπου η κρίση χρέους άφησε βαθιά τραύματα και μια διαρκή αίσθηση ανασφάλειας, η επιστροφή της Ακροδεξιάς δεν είναι κεραυνός εν αιθρία. Είναι η επιστροφή του απωθημένου σε συλλογικό επίπεδο.

Η κανονικοποίηση της ρατσιστικής ρητορικής δεν συμβαίνει μόνο στα άκρα. Διαχέεται στον δημόσιο λόγο, στα μέσα ενημέρωσης, ακόμη και σε κεντρώα κόμματα που υιοθετούν σκληρότερες θέσεις για τη μετανάστευση για να αναχαιτίσουν την ακροδεξιά ψήφο. Έτσι, το αδιανόητο γίνεται καθημερινό, και ο ψυχαναλυτής οφείλει να το αναδείξει: η βία δεν είναι μόνο σωματική, είναι και συμβολική, και ξεκινά από τη γλώσσα.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η ψυχανάλυση δεν προτείνει ατομική θεραπεία για το φαινόμενο, αλλά ανάλυση των συλλογικών μηχανισμών άρνησης, προβολής και ταύτισης με τον επιθετικό ηγέτη.
• Η ελληνική περίπτωση συνδυάζει τα τραύματα της κρίσης με μια διαρκή πολιτισμική αμφιθυμία απέναντι στη διαφορετικότητα, που διευκολύνει την ακροδεξιά διείσδυση.
• Η παρέμβαση στη δημόσια σφαίρα σημαίνει άρνηση της σιωπής: δημόσιες συζητήσεις, κείμενα, εκπαίδευση και κριτική ανάλυση του ρατσιστικού λόγου πριν αυτός γίνει κυρίαρχος.

Γιατί έχει σημασία: Αν η ψυχανάλυση περιοριστεί στο ιατρείο, χάνει την ευκαιρία να συμβάλει στην κατανόηση και ανάσχεση του αυταρχισμού. Η δημόσια σφαίρα δεν είναι ουδέτερος χώρος· είναι πεδίο μάχης για το ασυνείδητο μιας κοινωνίας. Η επέμβαση εκεί δεν είναι πολυτέλεια, αλλά δημοκρατική ευθύνη.