Αόρατο κόστος | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Ένα από τα κύρια προβλήματα του καιρού μας είναι η διατροφή και ο τρόπος που την παράγουμε. Εντατικές καλλιέργειες, υπερβολική χρήση χημικών φυτοφαρμάκων στο όνομα της «προστατευμένης» παραγωγής για να ταϊστούν τα εκατομμύρια στόματα του πλανήτη: το σύστημα τροφίμων λειτουργεί με λογική βιομηχανικής γραμμής παραγωγής, μετατρέποντας τη γη, το νερό και τελικά το ανθρώπινο σώμα σε αναλώσιμα. Το κόστος όμως αυτής της «επάρκειας» δεν εμφανίζεται στο ράφι του σούπερ μάρκετ. Είναι αόρατο, μετατοπισμένο στο περιβάλλον, στη δημόσια υγεία και στους παραγωγούς του περιθωρίου.

Η εντατική γεωργία αύξησε εντυπωσιακά τις αποδόσεις τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά το τίμημα είναι μετρήσιμο. Τα φυτοφάρμακα συσσωρεύονται στο έδαφος και στα υπόγεια νερά, μειώνουν τη βιοποικιλότητα και πλήττουν επικονιαστές που είναι απαραίτητοι για την ίδια την παραγωγή. Παράλληλα, η μονοκαλλιέργεια εξαρτάται από λιπάσματα και ορυκτά καύσιμα, δένοντας την επισιτιστική ασφάλεια με γεωπολιτικές κρίσεις και τιμές ενέργειας. Στην άλλη άκρη της αλυσίδας, τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων φτάνουν στο πιάτο μας, ενώ η υπερβολική κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων συνδέεται με χρόνιες παθήσεις, όπως παχυσαρκία, διαβήτη τύπου 2 και καρδιαγγειακά νοσήματα. Το «φθηνό» φαγητό δεν είναι φθηνό: το πληρώνουμε σε νοσοκομεία, σε αποκατάσταση εδαφών και σε κλιματική αστάθεια.

Το ζήτημα δεν είναι να εγκαταλείψουμε την τεχνολογία στην παραγωγή τροφής, αλλά να αναγνωρίσουμε ότι η αποδοτικότητα χωρίς ανθεκτικότητα είναι βραχύβια. Αγροοικολογικές πρακτικές, μικρότερες και πιο ποικίλες καλλιέργειες, μείωση της σπατάλης τροφίμων και στήριξη των τοπικών παραγωγών μπορούν να μειώσουν το αόρατο κόστος. Χρειάζεται πολιτική βούληση, διαφάνεια στην επισήμανση και ενίσχυση της έρευνας για εναλλακτικές λύσεις, ώστε η διατροφή να μην είναι προνόμιο λίγων αλλά δικαίωμα όλων, χωρίς να υποθηκεύεται το μέλλον.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Τα φυτοφάρμακα και τα λιπάσματα επιβαρύνουν το έδαφος, το νερό και τη βιοποικιλότητα, με κόστος που δεν αποτυπώνεται στην τιμή του προϊόντος.
• Η διατροφή που βασίζεται σε εντατικά παραγόμενα και υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα συνδέεται με αύξηση χρόνιων ασθενειών και δημόσιων δαπανών υγείας.
• Η στροφή σε αγροοικολογικά μοντέλα, τοπικές αγορές και μείωση της σπατάλης μπορεί να μειώσει το περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος.

Γιατί έχει σημασία: Γιατί το αόρατο κόστος του σημερινού συστήματος διατροφής δεν είναι αφηρημένο· το πληρώνουν καθημερινά οι αγρότες, οι καταναλωτές και το περιβάλλον. Αν συνεχίσουμε να μετράμε μόνο την τιμή στο ταμείο, θα συνεχίσουμε να χάνουμε αυτό που δεν κοστολογείται: την υγεία μας, τη γονιμότητα της γης και την ικανότητα των επόμενων γενεών να τραφούν.