Γριλανδία: Τι προβλέπει η συμφωνία Τραμπ με Δανία – «Δεν θα υπάρξουν βάσεις Ρωσίας και Κίνας»

Lead: Μια συμφωνία που αλλάζει τις ισορροπίες στην Αρκτική βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, καθώς η Ουάσιγκτον και η Κοπεγχάγη φέρονται να έχουν καταλήξει σε ένα πλαίσιο συνεργασίας για τη Γριλανδία, το οποίο – σύμφωνα με δηλώσεις του Δανού υπουργού Εξωτερικών Λαρς Λόκε Ράσμουσεν – «θα ενισχύσει την ασφάλεια» της περιοχής. Το μήνυμα είναι σαφές: δεν θα υπάρξουν βάσεις Ρωσίας και Κίνας στο νησί. Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί απλώς μια διμερή συμφωνία, αλλά ένα στρατηγικό μήνυμα προς Μόσχα και Πεκίνο, σε μια περίοδο που ο ανταγωνισμός για τους πόρους και τις θαλάσσιες οδούς του Βορρά κλιμακώνεται.

Η συμφωνία, όπως διαρρέει, δεν αφορά την αγορά της Γριλανδίας – μια ιδέα που είχε προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων όταν είχε τεθεί στο τραπέζι – αλλά την ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας και της αμυντικής συνεργασίας με τη Δανία, στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Ο Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, έμπειρος διπλωμάτης και πρώην γενικός γραμματέας της Συμμαχίας, γνωρίζει καλά ότι η Αρκτική δεν είναι πλέον περιθωριακή υπόθεση. Το λιώσιμο των πάγων ανοίγει νέες εμπορικές διαδρομές και αποκαλύπτει κοιτάσματα ορυκτών και υδρογονανθράκων, προσελκύοντας τόσο τη Ρωσία όσο και την Κίνα, που επιδιώκουν να αποκτήσουν ερείσματα μέσω επενδύσεων και ερευνητικών προγραμμάτων.

Η Ουάσιγκτον, από την πλευρά της, επιδιώκει να κλείσει την πόρτα σε οποιαδήποτε κινεζική ή ρωσική παρουσία στη Γριλανδία, η οποία γεωγραφικά αποτελεί προγεφύρωμα για την ασφάλεια της Βόρειας Αμερικής. Η συμφωνία προβλέπει αυξημένη στρατιωτική συνεργασία, επενδύσεις σε υποδομές και πιθανώς νέες εγκαταστάσεις παρακολούθησης, χωρίς ωστόσο να μετατρέπεται το νησί σε αμερικανική βάση με τη στενή έννοια. Η Κοπεγχάγη διατηρεί την κυριαρχία της, αλλά παραχωρεί στρατηγικό χώρο στην Ουάσιγκτον, κάτι που έχει προκαλέσει αντιδράσεις τόσο στη Γριλανδία όσο και στη Δανία, όπου μερίδα της αντιπολίτευσης μιλά για «σιωπηλή εκχώρηση κυριαρχίας».

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η συμφωνία αποκλείει ρητά την εγκατάσταση ρωσικών ή κινεζικών βάσεων στη Γριλανδία, ενισχύοντας τον αμερικανικό έλεγχο στην Αρκτική.
• Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών υποστηρίζει ότι το πλαίσιο θα θωρακίσει την ασφάλεια της περιοχής, χωρίς να μεταβάλει το καθεστώς κυριαρχίας του νησιού.
• Η κίνηση εντάσσεται στον ευρύτερο ανταγωνισμό ΗΠΑ – Ρωσίας – Κίνας για τις αρκτικές θαλάσσιες οδούς και τους φυσικούς πόρους.

Γιατί έχει σημασία: Η συμφωνία για τη Γριλανδία δεν είναι μια απομονωμένη διπλωματική κίνηση. Σηματοδοτεί τη μετατροπή της Αρκτικής σε πεδίο στρατηγικής αντιπαράθεσης, όπου η κάθε πλευρά επιδιώκει να εξασφαλίσει θέσεις πριν η περιοχή καταστεί κρίσιμη για το παγκόσμιο εμπόριο και την ενεργειακή ασφάλεια. Για την Ευρώπη, και ιδιαίτερα για τη Δανία, το δίλημμα είναι μεταξύ της διατήρησης της κυριαρχίας και της ανάγκης για αμερικανική προστασία. Για τη Ρωσία και την Κίνα, το μήνυμα είναι ότι η Δύση δεν προτίθεται να παραχωρήσει εύκολα χώρο. Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η συμφωνία θα τηρηθεί στην πράξη ή αν θα προκαλέσει νέες εντάσεις, τόσο εντός της Δανίας όσο και στο διεθνές σκηνικό.