Πέθανε σε ηλικία 89 ετών ο Τουνγκ Τσι-χουά, ο πρώτος ηγέτης του Χονγκ Κονγκ μετά τη βρετανική κυριαρχία

Lead: Ο Τουνγκ Τσι-χουά, ο άνθρωπος που κλήθηκε να οδηγήσει το Χονγκ Κονγκ από τη βρετανική αποικιοκρατία στην κινεζική κυριαρχία, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών. Ο πρώτος Ειδικός Διοικητής της πόλης μετά την επιστροφή της στην Κίνα το 1997, άφησε ανεξίτηλο το στίγμα του σε μια από τις πιο ταραχώδεις περιόδους της σύγχρονης ιστορίας της πρώην αποικίας, σημαδεύοντας τη μετάβαση με ένα μείγμα επιχειρηματικής δεινότητας και πολιτικών αντιφάσεων.

Η διακυβέρνηση του Τουνγκ, ενός πάμπλουτου εφοπλιστή με βαθείς δεσμούς με το Πεκίνο, ξεκίνησε με τεράστιες προσδοκίες. Τοποθετήθηκε από το κινεζικό καθεστώς ως ο ιδανικός άνθρωπος για να διασφαλίσει τη σταθερότητα και την ευημερία της «ειδικής διοικητικής περιοχής» υπό την αρχή «μία χώρα, δύο συστήματα». Ωστόσο, η θητεία του στιγματίστηκε από μια σειρά πρωτοφανών προκλήσεων. Η οικονομική κρίση του 1997, που ξεκίνησε από την Ασία και έπληξε καίρια το χρηματιστήριο του Χονγκ Κονγκ, και η επιδημία του SARS το 2003, που κόστισε τη ζωή σε εκατοντάδες πολίτες, δοκίμασαν τα όρια της ηγεσίας του και αποκάλυψαν την αδυναμία της κυβέρνησής του να ανταποκριθεί με ταχύτητα και αποτελεσματικότητα σε κρίσεις. Η επιμονή του στην κατασκευή ενός νέου συστήματος ασφάλειας και η προσπάθειά του να προωθήσει νόμους περί «εσχάτης προδοσίας» σύμφωνα με το Άρθρο 23 του Βασικού Νόμου, πυροδότησαν τις μεγαλύτερες μαζικές διαδηλώσεις που είχε δει η πόλη μετά την Τιενανμέν, με εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες να βγαίνουν στους δρόμους το 2003.

Η κληρονομιά του Τουνγκ είναι βαθιά διχαστική. Από τη μία, αναγνωρίζεται ως ο σταθεροποιητικός παράγοντας που διατήρησε το Χονγκ Κονγκ σε τροχιά με το Πεκίνο σε μια κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία. Από την άλλη, κατηγορήθηκε για αυταρχικές τάσεις, έλλειψη διαφάνειας και αποτυχία να προστατεύσει την κοινωνική συνοχή και τα πολιτικά δικαιώματα που είχε υποσχεθεί η βρετανική αποικιακή διοίκηση και το ίδιο το Σύνταγμα της περιοχής. Η παραίτησή του το 2005, επικαλούμενος λόγους υγείας, ήρθε μετά από χρόνια πολιτικής φθοράς και εσωτερικών αντιπαραθέσεων, αφήνοντας τη θέση του στον Ντόναλντ Τσανγκ.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η διπλή ταυτότητα: Ο Τουνγκ ήταν το απόλυτο σύμβολο της σύνδεσης επιχειρηματικών συμφερόντων και πολιτικής εξουσίας στο Χονγκ Κονγκ, εκπροσωπώντας την ελίτ που το Πεκίνο θεωρούσε αξιόπιστη για τη διαχείριση της πόλης.
• Οι κρίσεις που τον καθόρισαν: Η διαχείριση της οικονομικής ύφεσης και του SARS ανέδειξε τις αδυναμίες της κυβέρνησής του, ενώ η απόπειρα νομοθέτησης για την εθνική ασφάλεια αποτέλεσε την απαρχή της σύγχρονης κοινωνικής πόλωσης στην πόλη.
• Η στροφή του Πεκίνου: Η αποτυχία του να διαχειριστεί τις κοινωνικές εντάσεις οδήγησε το Πεκίνο σε μια πιο παρεμβατική στάση στα εσωτερικά του Χονγκ Κονγκ, μια τάση που κορυφώθηκε με τον νόμο περί εθνικής ασφάλειας το 2020.

Γιατί έχει σημασία: Ο θάνατος του Τουνγκ Τσι-χουά δεν κλείνει απλώς ένα κεφάλαιο της ζωής ενός ανθρώπου. Κλείνει την πρώτη, μεταβατική περίοδο του Χονγκ Κονγκ ως κινεζικής πόλης. Η ιστορία του είναι μια παραβολή για τα όρια της επιχειρηματικής διαχείρισης στην πολιτική, για την εύθραυστη ισορροπία μεταξύ αυτονομίας και κεντρικής εξουσίας, και για το πώς οι αποφάσεις που ελήφθησαν υπό πίεση στις αρχές της δεκαετίας του 2000 έθεσαν τις βάσεις για τις βαθύτερες πολιτικές κρίσεις που ακολούθησαν. Η κληρονομιά του, είτε ως προδότης είτε ως ρεαλιστής, θα συνεχίσει να αποτελεί αντικείμενο αντιπαράθεσης για το μέλλον της πόλης.