Κούβα σε Τραμπ: «Δεν θα γίνουμε ποτέ ξανά αποικία» μετά τον χάρτη με το νησί υπό αμερικανική σημαία

Lead: Η Κούβα απάντησε με οργή και αποφασιστικότητα στην ανάρτηση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δημοσίευσε έναν χάρτη όπου το νησί εμφανίζεται χρωματισμένο με τα αστέρια και τις ρίγες της αμερικανικής σημαίας. Ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, σε μια σπάνια τηλεοπτική του παρέμβαση, διεμήνυσε προς κάθε κατεύθυνση ότι «η Κούβα δεν θα γίνει ποτέ ξανά αποικία», σε μια προσπάθεια να κλείσει το κεφάλαιο των επεκτατικών ονείρων της Ουάσινγκτον.

Η ανάρτηση του Τραμπ, που συνοδευόταν από τη λεζάντα «Καλώς ήρθατε στην Αμερική», έρχεται σε μια περίοδο που οι σχέσεις των δύο χωρών βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων δεκαετιών. Ο Ντίας-Κανέλ, μιλώντας σε συγκεντρωμένο πλήθος στην Πλάθα ντε λα Ρεβολούσιον της Αβάνας, χαρακτήρισε την κίνηση ως «προκλητική και ανιστόρητη», υπογραμμίζοντας ότι η Κούβα είναι μια κυρίαρχη χώρα που έχει πληρώσει βαρύ τίμημα για την ανεξαρτησία της. Η αναφορά του στην αποικιοκρατία δεν ήταν τυχαία: παραπέμπει ευθέως στην ισπανική κυριαρχία και στην επακόλουθη αμερικανική επιρροή που άσκησε ο νόμος Πλατ το 1901, ο οποίος επέτρεπε στις ΗΠΑ να παρεμβαίνουν στα εσωτερικά του νησιού.

Η ρητορική του Τραμπ εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική επίδειξης ισχύος έναντι της Λατινικής Αμερικής, με αιχμή του δόρατος το μεταναστευτικό και τις οικονομικές κυρώσεις. Ωστόσο, η επιλογή ενός χάρτη με την Κούβα ως αμερικανική πολιτεία θεωρείται από αναλυτές ως μια επικίνδυνη κλιμάκωση που υπερβαίνει τα όρια της διπλωματικής πίεσης. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο πρώην και νυν πρόεδρος των ΗΠΑ χρησιμοποιεί τη θεωρία της «εκπεφρασμένης κυριαρχίας», αλλά είναι η πρώτη φορά που τοποθετεί το νησί εντός των συνόρων του σε επίσημο κυβερνητικό μέσο, προκαλώντας σάλο στην Καραϊβική και πέραν αυτής.

Η απάντηση της Αβάνας ήταν άμεση και πολυεπίπεδη. Πέρα από τα λόγια του προέδρου, το υπουργείο Εξωτερικών της Κούβας εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία κάνει λόγο για «νεοαποικιακή νοοτροπία» και καλεί τη διεθνή κοινότητα να καταδικάσει την ανάρτηση. Παράλληλα, ο λαός της Κούβας βγήκε στους δρόμους σε συμβολικές πορείες, κρατώντας πανό με το σύνθημα «Πατρίδα ή Θάνατος», αποδεικνύοντας ότι η ρητορική του Τραμπ ενισχύει την εθνική συνοχή αντί να την υπονομεύει.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η ανάρτηση του Τραμπ δεν έχει καμία νομική ισχύ, αλλά συνιστά σοβαρή διπλωματική πρόκληση που μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω απομόνωση των ΗΠΑ στην περιοχή.
• Ο Ντίας-Κανέλ αξιοποιεί την κρίση για να ενισχύσει το εσωτερικό του αφήγημα, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως υπερασπιστή της εθνικής κυριαρχίας απέναντι σε μια ιστορική απειλή.
• Η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Λατινικής Αμερικής θα είναι καθοριστική, καθώς οι περισσότερες έχουν ταχθεί υπέρ του διαλόγου και κατά των μονομερών ενεργειών.

Γιατί έχει σημασία: Η αντιπαράθεση αυτή δεν αφορά μόνο έναν χάρτη ή μια συμβολική χειρονομία. Αποκαλύπτει το βαθύτερο χάσμα μεταξύ δύο κόσμων: από τη μία, μια υπερδύναμη που επιχειρεί να επαναβεβαιώσει την ηγεμονία της στη «αυλή» της, και από την άλλη, ένα νησί που έχει οικοδομήσει την ταυτότητά του πάνω στην αντίσταση. Η απάντηση της Κούβας στέλνει ένα σαφές μήνυμα ότι οποιαδήποτε προσπάθεια αναβίωσης παρελθόντων επεκτατικών δογμάτων θα συναντήσει σκληρή αντίσταση, όχι μόνο από την Αβάνα αλλά από ολόκληρη την περιοχή που βλέπει με ανησυχία την επιστροφή στη διπλωματία του κανόνιού.