Τραμπ: «Η Ουκρανία και η Ρωσία συμφώνησαν επειδή το είπα εγώ» – «Το παρακάναμε στοχοποιώντας Ιρανούς ηγέτες»

Lead: Ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στο προσκήνιο με μια διπλή δήλωση που προκάλεσε αντιδράσεις: αφενός ισχυρίστηκε ότι η Ουκρανία και η Ρωσία οδηγήθηκαν σε συμφωνία κατάπαυσης του πυρός χάρη στη δική του παρέμβαση, αφετέρου παραδέχτηκε πως οι ΗΠΑ «το παρακάναμε» στοχοποιώντας Ιρανούς ηγέτες. Οι δηλώσεις αυτές, πέρα από τον εντυπωσιακό τους χαρακτήρα, αποτυπώνουν μια συγκεκριμένη αντίληψη για την αμερικανική εξωτερική πολιτική: προσωποκεντρική, διεκδικητική και συχνά αποκομμένη από τη διπλωματική πραγματικότητα.

Η αναφορά στη συμφωνία Ουκρανίας – Ρωσίας εγείρει εύλογα ερωτήματα. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επιβεβαιωμένη, διαρκής κατάπαυση του πυρός, πόσω μάλλον συμφωνία που να αποδίδεται σε προσωπική πρωτοβουλία του Τραμπ. Ακόμη και αν υπήρξαν διπλωματικές επαφές, η απόδοση ενός τόσο σύνθετου αποτελέσματος σε ένα μόνο πρόσωπο αγνοεί τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του ΝΑΤΟ και των ίδιων των εμπολέμων. Πρόκειται για μια ρητορική που εξυπηρετεί περισσότερο την εικόνα του «ισχυρού διαμεσολαβητή» παρά την αποτύπωση της πραγματικότητας.

Εξίσου σημαντική είναι η παραδοχή για τη στοχοποίηση Ιρανών ηγετών. Ο Τραμπ φαίνεται να αναγνωρίζει ότι η πολιτική των στοχευμένων δολοφονιών και των μέγιστων πιέσεων είχε κόστος, τόσο σε ανθρώπινο επίπεδο όσο και στη σταθερότητα της περιοχής. Η δήλωση «το παρακάναμε» λειτουργεί ως έμμεση αυτοκριτική, αλλά και ως προεκλογικό εργαλείο: παρουσιάζει τον ίδιο ως τον μόνο που μπορεί να αναγνωρίσει τα λάθη και να τα διορθώσει. Παράλληλα, όμως, νομιμοποιεί εκ των υστέρων μια σειρά ενεργειών που είχαν αποσταθεροποιητικές συνέπειες στη Μέση Ανατολή.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Δεν υπάρχει ανεξάρτητη επιβεβαίωση ότι η Ουκρανία και η Ρωσία συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός λόγω προσωπικής παρέμβασης Τραμπ.
• Η δήλωση για «υπερβολή» στη στοχοποίηση Ιρανών ηγετών αποτελεί σπάνια παραδοχή, αλλά εντάσσεται σε προεκλογική αφήγηση.
• Οι τοποθετήσεις Τραμπ επηρεάζουν τη διεθνή εικόνα των ΗΠΑ, ακόμη και όταν δεν μεταφράζονται σε επίσημη πολιτική.

Γιατί έχει σημασία: Οι δηλώσεις Τραμπ δεν είναι απλώς δηλώσεις. Διαμορφώνουν προσδοκίες, πιέζουν συμμάχους και αντιπάλους, και προετοιμάζουν το έδαφος για πιθανή επιστροφή του στον Λευκό Οίκο. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν είπε την αλήθεια, αλλά αν η παγκόσμια σκηνή μπορεί να αντέξει μια εξωτερική πολιτική που βασίζεται στην προσωπική αυτοπροβολή και στην εκ των υστέρων αναγνώριση λαθών, χωρίς θεσμική συνέχεια ή στρατηγικό βάθος.