Ιός του Δυτικού Νείλου: «Έκρηξη» των κρουσμάτων τις επόμενες εβδομάδες – Ο κίνδυνος έως το 2035 και το μοντέλο που προβλέπει εστίες

Lead: Συναγερμό για «έκρηξη» των κρουσμάτων του ιού του Δυτικού Νείλου τις επόμενες εβδομάδες σημαίνει το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), την ώρα που η χώρα μετρά ακόμη απώλειες από την φετινή, πρώιμη και ιδιαίτερα επιθετική, κυκλοφορία του ιού. Η προειδοποίηση δεν αφορά μόνο την τρέχουσα σεζόν: νέα επιδημιολογικά μοντέλα εκτιμούν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης εστιών έως το 2035, εφόσον συνεχιστούν οι κλιματικές και περιβαλλοντικές συνθήκες που ευνοούν τα κουνούπια-φορείς.

Η μετάδοση του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ευρώπη ακολουθεί εδώ και χρόνια μια ανησυχητική τάση: η σεζόν ξεκινά νωρίτερα, διαρκεί περισσότερο και «ανεβαίνει» γεωγραφικά προς βορρά. Στην Ελλάδα, οι υγρότοποι, τα αρδευόμενα χωράφια και οι αστικοί βιότοποι με στάσιμα νερά αποτελούν ιδανικά ενδιαιτήματα για το κουνούπι Culex, τον κύριο φορέα. Οι υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού επιταχύνουν τον πολλαπλασιασμό του εντόμου και μειώνουν τον χρόνο που χρειάζεται ο ιός για να γίνει μολυσματικός, γεγονός που εξηγεί γιατί οι ειδικοί μιλούν για «έκρηξη» το επόμενο διάστημα. Παράλληλα, η ανοσία του πληθυσμού παραμένει χαμηλή, καθώς η πλειονότητα των λοιμώξεων είναι ασυμπτωματική και δεν καταγράφεται, αφήνοντας μεγάλο μέρος του πληθυσμού εκτεθειμένο. Τα προγνωστικά μοντέλα που βασίζονται σε κλιματικά σενάρια δείχνουν ότι, χωρίς ενισχυμένη επιτήρηση και στοχευμένες παρεμβάσεις, οι εστίες θα πολλαπλασιάζονται τα επόμενα χρόνια, με αιχμή τις περιοχές όπου συνδυάζονται υψηλές θερμοκρασίες και έντονη γεωργική δραστηριότητα.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο ιός μεταδίδεται κυρίως μέσω τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού και όχι από άνθρωπο σε άνθρωπο· οι περισσότεροι ασθενείς εμφανίζουν ήπια ή καθόλου συμπτώματα, αλλά σε ηλικιωμένους και ανοσοκατεσταλμένους μπορεί να προκαλέσει σοβαρή νευρολογική νόσο.
• Η προστασία βασίζεται στην καταπολέμηση των κουνουπιών — απομάκρυνση στάσιμων νερών, χρήση εντομοαπωθητικών, σήτες και κλιματισμός — καθώς δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο για τον άνθρωπο.
• Η έγκαιρη δήλωση κρουσμάτων και η εντομολογική επιτήρηση είναι κρίσιμες, ώστε οι αρχές να στοχεύουν ψεκασμούς και ενημέρωση σε συγκεκριμένες εστίες αντί για γενικευμένα μέτρα.

Γιατί έχει σημασία: Η προειδοποίηση του ECDC δεν είναι μια ακόμη εποχική υπενθύμιση. Συνδέει την κλιματική κρίση με ένα άμεσο ζήτημα δημόσιας υγείας και θέτει το ερώτημα αν το σύστημα επιτήρησης της χώρας είναι έτοιμο για έναν ιό που, όπως δείχνουν τα μοντέλα, θα είναι παρών — και πιθανότατα πιο επιθετικός — για την επόμενη δεκαετία. Η απάντηση θα κριθεί στην πρόληψη, όχι στην αντιμετώπιση των κρουσμάτων εκ των υστέρων.