Η Αφρική βάζει τον δικό της οίκο αξιολόγησης απέναντι στους «τρεις μεγάλους» – Στοίχημα ο φθηνότερος δανεισμός

Lead: Η Αφρικανική Ένωση ανακοίνωσε την Τετάρτη τη δημιουργία του πρώτου αφρικανικού οίκου αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, σε μια κίνηση που φιλοδοξεί να αμφισβητήσει την κυριαρχία των τριών μεγάλων διεθνών οίκων – Moody's, Standard & Poor's και Fitch – και να αλλάξει τους όρους δανεισμού για την ήπειρο.

Για δεκαετίες, οι αφρικανικές οικονομίες βασίζονται σε αξιολογήσεις που καταρτίζονται σε Λονδίνο, Νέα Υόρκη και Παρίσι, με κριτήρια που πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι δεν αποτυπώνουν τις πραγματικές συνθήκες των τοπικών αγορών. Το αποτέλεσμα είναι συστηματικά χαμηλές βαθμολογίες, οι οποίες μεταφράζονται σε υψηλότερα επιτόκια και περιορισμένη πρόσβαση σε κεφάλαια. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Αφρικανικής Ένωσης, η διαφορά αυτή κοστίζει στην ήπειρο δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε πρόσθετο κόστος εξυπηρέτησης χρέους.

Ο νέος οίκος, που θα εδρεύει στην Αφρική και θα στελεχωθεί από αφρικανούς αναλυτές, στοχεύει να ενσωματώσει παραμέτρους που οι διεθνείς οίκοι συχνά αγνοούν: την άτυπη οικονομία, τις τοπικές αγορές κεφαλαίου, τη σημασία των ενδοαφρικανικών εμπορικών ροών και τις ιδιαιτερότητες των φυσικών πόρων. Η βασική υπόσχεση είναι απλή: δικαιότερες αξιολογήσεις, άρα φθηνότερος δανεισμός. Ωστόσο, το εγχείρημα αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις. Η αξιοπιστία ενός νέου οίκου χτίζεται με χρόνια συνέπειας και διαφάνειας, ενώ οι διεθνείς επενδυτές ενδέχεται να συνεχίσουν να εμπιστεύονται τους καθιερωμένους οίκους. Παράλληλα, εγείρονται ερωτήματα για το κατά πόσο ένας οίκος που συνδέεται με την Αφρικανική Ένωση μπορεί να διατηρήσει την ανεξαρτησία του από πολιτικές πιέσεις.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο νέος οίκος θα λειτουργεί ανεξάρτητα από τις κυβερνήσεις, με στόχο την κάλυψη των αφρικανικών αγορών και την προσέλκυση διεθνών επενδυτών.
• Οι χαμηλές αξιολογήσεις των «τριών μεγάλων» έχουν οδηγήσει σε επιτόκια έως και 400 μονάδες βάσης υψηλότερα για ορισμένες αφρικανικές χώρες σε σχέση με χώρες συγκρίσιμου κινδύνου.
• Η επιτυχία του εγχειρήματος θα κριθεί από την εμπιστοσύνη των αγορών, η οποία δεν οικοδομείται με ανακοινώσεις αλλά με μετρήσιμα αποτελέσματα.

Γιατί έχει σημασία: Η κίνηση αυτή δεν αφορά μόνο την Αφρική. Αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης τάσης αμφισβήτησης της μονοπωλιακής ισχύος των δυτικών οίκων αξιολόγησης, από την Κίνα έως τη Λατινική Αμερική. Αν ο αφρικανικός οίκος κερδίσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών, θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται ο κίνδυνος στις αναδυόμενες αγορές. Αν αποτύχει, θα ενισχύσει το αφήγημα ότι οι «τρεις μεγάλοι» παραμένουν αδιαμφισβήτητοι. Σε κάθε περίπτωση, το στοίχημα είναι μεγάλο: λιγότερο χρέος, φθηνότερος δανεισμός και περισσότεροι πόροι για δημόσιες υπηρεσίες.