Περισσότερες ιχθυοκαλλιέργειες με «άδειες θάλασσες»: Πώς ανοίγει ο δρόμος για αλιεία εκατομμυρίων τόνων άγριων ψαριών

Lead: Σε μια κίνηση που προκαλεί έντονες αντιδράσεις στον περιβαλλοντικό και επιστημονικό κόσμο, ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) φέρεται να εξάλειψε βασικές διασφαλίσεις από τις διεθνείς Οδηγίες του για τις ιχθυοκαλλιέργειες, έπειτα από κεκλεισμένων των θυρών συνάντηση με στελέχη της βιομηχανίας. Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με πληροφορίες, ανοίγει τον δρόμο για τη μαζική αλίευση άγριων ψαριών, που υπολογίζεται ότι μπορεί να φτάσει τους 41 εκατομμύρια τόνους ετησίως, θέτοντας σε σοβαρό κίνδυνο την ισορροπία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Η απόφαση αυτή έρχεται να ανατρέψει προηγούμενες δεσμεύσεις για βιώσιμη ανάπτυξη του κλάδου, ο οποίος παρουσιάζει ραγδαία ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια. Η βασική διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι οι ιχθυοκαλλιέργειες, για να θρέψουν τα εκτρεφόμενα ψάρια, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την αλιεία άγριων ειδών, όπως η παράγκα και ο γαύρος, για την παραγωγή ιχθυάλευρου και ιχθυελαίου. Οι καταργηθείσες διατάξεις, σύμφωνα με καταγγελίες, περιόριζαν την ποσότητα άγριων ψαριών που μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως ζωοτροφή, επιβάλλοντας ένα είδος «οροφής» στην εκμετάλλευση των θαλάσσιων πόρων. Χωρίς αυτές τις ρήτρες, η βιομηχανία έχει πλέον τη δυνατότητα να επεκτείνει ανεξέλεγκτα την παραγωγή της, μεταθέτοντας το περιβαλλοντικό κόστος στην ήδη επιβαρυμένη άγρια πανίδα.

Οι επικριτές κάνουν λόγο για ένα ακόμη παράδειγμα όπου τα οικονομικά συμφέροντα υπερισχύουν της επιστημονικής τεκμηρίωσης και της προστασίας του περιβάλλοντος. Η διαδικασία διαβούλευσης, που οδήγησε σε αυτή την αλλαγή, χαρακτηρίζεται ως μη διαφανής, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της βιομηχανίας να υπερβαίνει κατά πολύ εκείνη των ανεξάρτητων επιστημόνων και των οργανώσεων προστασίας. Η αφαίρεση των διασφαλίσεων δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική τροποποίηση, αλλά συνιστά θεμελιώδη αλλαγή φιλοσοφίας: από την αρχή της προφύλαξης και της βιώσιμης διαχείρισης, περνάμε σε μια λογική μεγιστοποίησης της παραγωγής με κάθε κόστος, αδιαφορώντας για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η εξαφάνιση των διασφαλίσεων από τις Οδηγίες του FAO έγινε μετά από πιέσεις της βιομηχανίας ιχθυοκαλλιέργειας, σε μια διαδικασία που χαρακτηρίζεται από έλλειψη διαφάνειας.
• Η αλιεία 41 εκατομμυρίων τόνων άγριων ψαριών ετησίως για ζωοτροφές απειλεί να εξαντλήσει πληθυσμούς-κλειδιά στη βάση της θαλάσσιας τροφικής αλυσίδας, με αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρο το οικοσύστημα.
• Η απόφαση έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις διεθνείς δεσμεύσεις για την προστασία της βιοποικιλότητας και την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ, υπονομεύοντας τις προσπάθειες για υπεύθυνη αλιεία.

Γιατί έχει σημασία: Η απόφαση του FAO δεν είναι μια απλή διοικητική λεπτομέρεια. Αποτελεί ορόσημο που καθορίζει το μέλλον των ωκεανών μας. Επιτρέποντας στην ιχθυοκαλλιέργεια να «τρέφεται» με τον ωκεανό, χωρίς περιορισμούς, οδηγούμαστε σε ένα παράδοξο: αντί να αποτελεί λύση για την υπερεκμετάλλευση των θαλάσσιων πόρων, η υδατοκαλλιέργεια γίνεται ο μεγαλύτερος καταλύτης για την καταστροφή τους. Η επιλογή είναι ξεκάθαρη: είτε θα αφήσουμε τη βιομηχανία να υπαγορεύσει τους κανόνες και να εξαντλήσει τον πλούτο των θαλασσών, είτε θα απαιτήσουμε από τους διεθνείς οργανισμούς να επαναφέρουν τις επιστημονικές διασφαλίσεις, προασπίζοντας το κοινό καλό και την επισιτιστική ασφάλεια των μελλοντικών γενεών. Η πίεση της κοινής γνώμης και των κρατών-μελών είναι πλέον επιτακτική για να ανακοπεί αυτή η επικίνδυνη πορεία.