Ο Τραμπ επέβαλε κυρώσεις στο ΔΠΔ την ημέρα που πρώην δικαστής του Δικαστηρίου τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης

Lead: Την ίδια ημέρα που η Νάβι Πιλάι, πρώην δικαστής του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης για το έργο της στην υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε την επιβολή κυρώσεων κατά του ΔΠΔ. Η χρονική σύμπτωση δεν είναι τυχαία· αποτυπώνει μια βαθύτερη σύγκρουση ανάμεσα στη λογοδοσία της διεθνούς δικαιοσύνης και τη γεωπολιτική ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών.

Οι κυρώσεις της Ουάσιγκτον κατά του ΔΠΔ δεν αποτελούν μεμονωμένο γεγονός, αλλά κλιμάκωση μιας μακράς αντιπαράθεσης. Το Δικαστήριο έχει ανοίξει έρευνες για εγκλήματα πολέμου σε εδάφη όπου εμπλέκονται αμερικανικές δυνάμεις ή σύμμαχοι, όπως το Αφγανιστάν και η Παλαιστίνη. Η Ουάσιγκτον, που δεν είναι ποτέ μέλος του ΔΠΔ, αντιτίθεται σθεναρά σε οποιαδήποτε δικαιοδοσία του πάνω σε Αμερικανούς πολίτες ή στρατιωτικούς. Οι κυρώσεις στοχεύουν στελέχη του Δικαστηρίου, περιορίζοντας τα περιουσιακά τους στοιχεία και την πρόσβασή τους στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Πρόκειται για μια κίνηση που πολλοί νομικοί χαρακτηρίζουν ως εκφοβισμό της δικαστικής ανεξαρτησίας.

Η ταυτόχρονη βράβευση της Νάβι Πιλάι προσδίδει στην ημέρα έναν συμβολισμό που δύσκολα περνά απαρατήρητος. Η Πιλάι, ως πρώην δικαστής του ΔΠΔ, υπήρξε φωνή υπέρ της λογοδοσίας και της προστασίας των αμάχων. Το Νόμπελ Ειρήνης στην ίδια, την ώρα που οι ΗΠΑ τιμωρούν το θεσμό που υπηρέτησε, στέλνει ένα διπλό μήνυμα: από τη μια, η διεθνής κοινότητα αναγνωρίζει τον αγώνα για δικαιοσύνη· από την άλλη, οι μεγάλες δυνάμεις συνεχίζουν να αντιστέκονται σε κάθε μορφή ελέγχου της ισχύος τους.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Οι ΗΠΑ δεν έχουν προσχωρήσει ποτέ στο Καταστατικό της Ρώμης, που ίδρυσε το ΔΠΔ, και αντιτίθενται σε κάθε δικαιοδοσία του επί Αμερικανών.
• Οι κυρώσεις πλήττουν προσωπικά στελέχη του Δικαστηρίου, δυσχεραίνοντας το έργο τους και θέτοντας ζήτημα παρεμπόδισης της δικαιοσύνης.
• Η Νάβι Πιλάι τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης για την πολυετή δράση της στα ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένης της θητείας της στο ΔΠΔ.

Γιατί έχει σημασία: Η σύγκρουση ανάμεσα στην αμερικανική ισχύ και τη διεθνή δικαιοσύνη δεν αφορά μόνο θεσμούς. Αφορά το αν οι ισχυροί θα λογοδοτούν ποτέ για τις πράξεις τους ή αν θα παραμένουν στο απυρόβλητο. Η σημερινή ημέρα, με τις κυρώσεις και το Νόμπελ, συμπυκνώνει αυτό το δίλημμα: η δικαιοσύνη τιμάται, αλλά ταυτόχρονα δέχεται επίθεση. Το ερώτημα που αφήνει είναι αν η διεθνής κοινότητα θα υπερασπιστεί το ΔΠΔ ή θα υποκύψει στους εκβιασμούς των ισχυρών.