Τανάγρα: Αυτό είναι το F-4 Phantom που συνετρίβη στην Athens Flying Week – Τα χαρακτηριστικά του

Lead: Το μοιραίο δυστύχημα στην αεροπορική βάση της Τανάγρας, που στοίχισε τη ζωή στον χειριστή και τραυμάτισε σοβαρά τον συγκυβερνήτη του F-4 Phantom κατά τη διάρκεια της αεροπορικής επίδειξης Athens Flying Week, φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα από τα πιο εμβληματικά, αλλά και πιο γηρασμένα, μαχητικά της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας. Το συγκεκριμένο αεροσκάφος, που κατέπεσε μπροστά στα μάτια χιλιάδων θεατών, δεν ήταν ένα άγνωστο μοντέλο· ήταν ένα από τα τελευταία εν ενεργεία F-4E Phantom II, τα οποία η χώρα μας διατηρεί σε επιχειρησιακή κατάσταση εδώ και δεκαετίες, επενδύοντας σε διαρκείς αναβαθμίσεις για να παρατείνει τη ζωή τους.

Κύριο κείμενο: Το F-4 Phantom II, που αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1950 από την αμερικανική McDonnell Douglas, αποτελεί ένα διθέσιο, παντός καιρού, μαχητικό πολλαπλού ρόλου. Η ελληνική έκδοση, F-4E, είναι εξοπλισμένη με δύο κινητήρες General Electric J79, οι οποίοι του προσδίδουν μέγιστη ταχύτητα άνω των 2,2 Mach (υπερδιπλάσια της ταχύτητας του ήχου) και επιχειρησιακό ύψος που ξεπερνά τα 18.000 μέτρα. Το αεροσκάφος που συνετρίβη έφερε τον αριθμό 015, και σύμφωνα με πληροφορίες, ανήκε στην 338 Μοίρα Δίωξης Βομβαρδισμού "Αράχνη", με βάση την 117 Πτέρυγα Μάχης στην Ανδραβίδα. Αυτό που καθιστά το συγκεκριμένο τύπο αεροσκάφους μοναδικό είναι η τεράστια ικανότητα μεταφοράς οπλισμού, που φτάνει τους 7.250 κιλά, καθώς και το προηγμένο ραντάρ AN/APQ-120, το οποίο επιτρέπει την ταυτόχρονη εμπλοκή πολλαπλών στόχων.

Η επιχειρησιακή του αξία, ωστόσο, δεν έγκειται μόνο στα χαρακτηριστικά του. Το ελληνικό πρόγραμμα εκσυγχρονισμού "Peace Icarus 2000", που ολοκληρώθηκε το 2004, αναβάθμισε 39 από αυτά τα αεροσκάφη με νέα ηλεκτρονικά συστήματα, οθόνες πολλαπλών λειτουργιών και δυνατότητα χρήσης έξυπνων πυρομαχικών. Αυτό το πρόγραμμα επέτρεψε στο Phantom να παραμείνει επιχειρησιακό, αν και η κατασκευή του σταμάτησε το 1981. Η συντριβή στην Τανάγρα, ωστόσο, επαναφέρει το ζήτημα της παλαιότητας του στόλου. Τα F-4 Phantom έχουν περίπου 50 χρόνια υπηρεσίας στην Ελλάδα, και παρόλο που οι κινητήρες και τα συστήματά τους συντηρούνται σχολαστικά, το ανθρώπινο λάθος ή μια μηχανική βλάβη μπορεί να αποβεί μοιραία, ειδικά σε εντυπωσιακά αεροπορικά σόου με χαμηλές ταχύτητες και απότομους ελιγμούς, όπου το περιθώριο σφάλματος είναι μηδενικό.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Το F-4 Phantom που κατέπεσε είναι ένα από τα τελευταία επιχειρησιακά αεροσκάφη αυτού του τύπου στην Ευρώπη, με την Ελλάδα να διαθέτει περίπου 30-35 σε ενεργό υπηρεσία, τα οποία σταδιακά αποσύρονται υπέρ των νεότερων Rafale και F-16 Viper.
• Το αεροσκάφος συμμετείχε σε στατική επίδειξη και όχι σε ακροβατικό σόλο, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις. Η διαδικασία προσγείωσης ή απογείωσης θεωρείται κρίσιμη φάση, με το 40% των ατυχημάτων να συμβαίνει σε αυτές τις στιγμές.
• Ο χειριστής, σμηναγός με πολυετή εμπειρία, έχασε τη ζωή του, ενώ ο συγκυβερνήτης, επίσης έμπειρος, φέρει σοβαρά τραύματα και νοσηλεύεται. Το πόρισμα της Επιτροπής Διερεύνησης Ατυχημάτων της Πολεμικής Αεροπορίας αναμένεται να ρίξει φως στα ακριβή αίτια, με τα σενάρια να περιλαμβάνουν από μηχανική βλάβη έως ανθρώπινο σφάλμα.

Γιατί έχει σημασία: Η απώλεια ενός αεροσκάφους και ενός πιλότου δεν είναι απλώς μια στατιστική καταγραφή. Είναι μια υπενθύμιση του υψηλού κόστους της εθνικής άμυνας, όχι μόνο οικονομικού αλλά και ανθρώπινου. Η ελληνική Πολεμική Αεροπορία βρίσκεται σε φάση μετάβασης, με τα νέα γαλλικά Rafale να ενσωματώνονται στον στόλο και τα γηραιότερα Phantom να αποσύρονται σταδιακά. Το δυστύχημα αυτό, όμως, επιβάλλει μια ψύχραιμη ανασκόπηση των διαδικασιών ασφαλείας σε αεροπορικές επιδείξεις, αλλά και του χρονοδιαγράμματος απόσυρσης των παλαιών τύπων, προτού μια ακόμη τραγωδία γίνει το έναυσμα για αλλαγές.