ΣτΕ: «Φρένο» σε πλειστηριασμούς πρώτης κατοικίας για οφειλές προς το Δημόσιο | Οικονομία στο LivePress.gr

Lead: Μία από τις πιο σημαντικές δικαστικές αποφάσεις των τελευταίων ετών για την προστασία της πρώτης κατοικίας εξέδωσε το Συμβούλιο της Επικρατείας, βάζοντας «φρένο» στους πλειστηριασμούς ακινήτων για οφειλές προς το Δημόσιο. Σύμφωνα με το σκεπτικό των Συμβούλων της Επικρατείας, η κατάσχεση και ο πλειστηριασμός της πρώτης κατοικίας δεν μπορούν να προχωρήσουν εάν προηγουμένως δεν έχει διενεργηθεί ενδελεχής έλεγχος για την ύπαρξη οποιουδήποτε άλλου περιουσιακού στοιχείου του οφειλέτη. Η απόφαση αυτή αλλάζει τα δεδομένα στον τρόπο με τον οποίο οι φορολογικές και ασφαλιστικές αρχές μπορούν να προβαίνουν σε αναγκαστικά μέτρα είσπραξης.

Η ετυμηγορία του ΣτΕ έρχεται να καλύψει ένα κρίσιμο νομικό κενό που είχε ως αποτέλεσμα χιλιάδες πολίτες να βρίσκονται αντιμέτωποι με τον κίνδυνο απώλειας της κύριας κατοικίας τους για σχετικά μικρές ή και αμφισβητούμενες οφειλές προς το Δημόσιο. Οι σύμβουλοι επικρατείας έκριναν ότι η διοίκηση οφείλει να εξαντλεί κάθε δυνατότητα εντοπισμού άλλων περιουσιακών στοιχείων, όπως καταθέσεις, οχήματα, εμπορικά ακίνητα ή άλλα ακίνητα, πριν στραφεί κατά της πρώτης κατοικίας. Μόνο εφόσον αποδειχθεί ότι δεν υπάρχει κανένα άλλο μέσο ικανοποίησης της απαίτησης του Δημοσίου, μπορεί να κινηθεί η διαδικασία κατάσχεσης του σπιτιού. Η απόφαση δεν αμφισβητεί το δικαίωμα του Δημοσίου να εισπράττει τις οφειλές, αλλά επιβάλλει την τήρηση της αρχής της αναλογικότητας και της προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, όπως αυτή κατοχυρώνεται από το Σύνταγμα και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι η απόφαση αυτή δημιουργεί ένα ισχυρό προηγούμενο και αναμένεται να επηρεάσει εκατοντάδες εκκρεμείς υποθέσεις πλειστηριασμών που αφορούν οφειλές προς εφορίες, ασφαλιστικά ταμεία και δήμους. Παράλληλα, θέτει νέες υποχρεώσεις στις αρχές είσπραξης, οι οποίες θα πρέπει πλέον να τεκμηριώνουν με στοιχεία ότι εξάντλησαν όλα τα περιθώρια πριν φτάσουν στο έσχατο μέτρο της κατάσχεσης της πρώτης κατοικίας.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η απόφαση αφορά αποκλειστικά οφειλές προς το Δημόσιο και όχι ιδιωτικές απαιτήσεις, όπως δάνεια τραπεζών.
• Ο οφειλέτης μπορεί να επικαλεστεί την απόφαση για να αμφισβητήσει κατάσχεση πρώτης κατοικίας εφόσον δεν έχει προηγηθεί έλεγχος άλλων περιουσιακών στοιχείων.
• Η προστασία δεν είναι απόλυτη· αν διαπιστωθεί ότι δεν υπάρχει άλλο περιουσιακό στοιχείο, ο πλειστηριασμός μπορεί να προχωρήσει.

Γιατί έχει σημασία: Η απόφαση του ΣτΕ αποτελεί ανάχωμα στην πρακτική της άμεσης στόχευσης της πρώτης κατοικίας για οφειλές προς το Δημόσιο, ενισχύοντας την προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών. Παράλληλα, υποχρεώνει τη διοίκηση σε διαφανείς και αναλογικές διαδικασίες, θωρακίζοντας το δικαίωμα στέγασης απέναντι σε υπέρμετρα επαχθή μέτρα. Το διακύβευμα είναι διττό: αφενός η είσπραξη των δημόσιων εσόδων, αφετέρου η προστασία της κοινωνικής συνοχής και της αξιοπρέπειας των πολιτών.