Η χαμένη γοητεία της ένταξης στην Ε.Ε. | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Υπήρξε μια εποχή που η είσοδος στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελούσε το απόλυτο εθνικό στοίχημα, ένα όνειρο γεμάτο υποσχέσεις για ευημερία και κύρος. Σήμερα, αυτή η αφήγηση έχει καταρρεύσει υπό το βάρος των πολλαπλών κρίσεων, αποκαλύπτοντας μια βαθιά ρωγμή ανάμεσα στην ιδρυτική γοητεία της ευρωπαϊκής ιδέας και την ψυχρή πραγματικότητα της διακυβέρνησης των Βρυξελλών.

Η αρχική υπόσχεση της ένταξης δεν ήταν ποτέ μόνο οικονομική. Λειτουργούσε ως ένα ισχυρό συμβολικό διαβατήριο για τον εκσυγχρονισμό, μια επιβεβαίωση ότι η χώρα ανήκει πλέον στον «σκληρό πυρήνα» της Δύσης. Η ένταξη παρείχε μια αίσθηση προστασίας, ένα δίχτυ ασφαλείας απέναντι σε ιστορικούς εφιάλτες και γεωπολιτικές αβεβαιότητες. Η ίδια η διαδικασία των διαπραγματεύσεων, με τους αυστηρούς όρους και τα κριτήρια σύγκλισης, λειτουργούσε ως καταλύτης για μεταρρυθμίσεις που οι εθνικές πολιτικές ελίτ δυσκολεύονταν να προωθήσουν εσωτερικά. Η Ε.Ε. ήταν ο από μηχανής θεός που επέβαλλε την τάξη, την τεχνοκρατική λογική και την προοπτική ανάπτυξης.

Ωστόσο, η γοητεία αυτή εξανεμίστηκε όταν η Ένωση μετατράπηκε από πηγή έμπνευσης σε πηγή περιορισμών. Η διαχείριση της κρίσης χρέους ανέδειξε μια αυστηρή, τιμωρητική λογική που έπληξε την κοινωνική συνοχή, ενώ η προσφυγική κρίση απογύμνωσε την αλληλεγγύη, αναδεικνύοντας εθνικούς εγωισμούς. Η πανδημία και ο πόλεμος στην Ουκρανία, αν και έφεραν στο προσκήνιο κοινές πολιτικές, αποκάλυψαν ταυτόχρονα την ευθραυστότητα της ενότητας. Η αίσθηση ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται σε αδιαφανή κέντρα ισχύος, αποκομμένα από τις κατά τόπους κοινωνίες, ενίσχυσε τον ευρωσκεπτικισμό. Η «ευρωπαϊκότητα» έπαψε να είναι ταυτότητα με την οποία κάποιος ταυτίζεται με υπερηφάνεια και έγινε ένα τεχνοκρατικό ένδυμα που συχνά δεν εφαρμόζει στις τοπικές πραγματικότητες.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η αρχική αφήγηση της ένταξης ως εγγύησης σταθερότητας έχει υποσκελιστεί από την αντίληψη της Ε.Ε. ως πηγής δημοσιονομικής λιτότητας και κανονιστικής επιβάρυνσης.
• Η συμβολική διάσταση της ένταξης έχει αντικατασταθεί από μια εργαλειακή σχέση, όπου τα κράτη-μέλη αναζητούν οφέλη και επιρροή, ενώ η αίσθηση του «ανήκειν» έχει εξασθενήσει στις εθνικές κοινωνίες.
• Η διεύρυνση της Ε.Ε. προς τα Δυτικά Βαλκάνια και η συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης βρίσκονται σε αμηχανία, καθώς η ίδια η έννοια της ένταξης έχει χάσει την ελκυστικότητά της και δεν προσφέρει πλέον ένα σαφές και ελπιδοφόρο όραμα.

Γιατί έχει σημασία: Η απώλεια της γοητείας της ένταξης δεν είναι απλώς ένα επικοινωνιακό πρόβλημα. Είναι μια βαθιά πολιτική και υπαρξιακή κρίση για το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Χωρίς το συναισθηματικό δέσιμο και την αίσθηση κοινού πεπρωμένου, η Ένωση κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια γραφειοκρατική ζώνη ελεύθερων συναλλαγών, ευάλωτη σε κάθε επόμενη κρίση. Η επανανακάλυψη μιας νέας, ρεαλιστικής αλλά και εμπνευσμένης αφήγησης που θα συνδέει το ευρωπαϊκό όραμα με την καθημερινότητα των πολιτών, αποτελεί τη μόνη οδό για να ανακτηθεί το χαμένο νόημα και να διασφαλιστεί το μέλλον της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Το διακύβευμα δεν είναι απλώς η επιβίωση των θεσμών, αλλά η ίδια η ιδέα της συλλογικής πολιτικής δράσης σε έναν κατακερματισμένο κόσμο.